Waar ben je naar op zoek?

Hoeveel tol zal er gevraagd worden voor elke tunnel?

Het hele tunnelproject kan enkel betaald worden als er ook tol geheven wordt. De onderzoeken lopen nog om te bepalen hoeveel er in de Kennedytunnel, de Oosterweeltunnel en de Liefkenshoektunnel betaald zal moeten worden. Belangrijk is dat het verkeer en zeker het vrachtverkeer naar de juiste tunnel wordt geleid. Hoe verder die tunnel van de stad ligt, hoe goedkoper hij moet zijn om erdoor te rijden.

Lees Waarom er een gedifferentieerde tolheffing zal worden toegepast om het verkeer te sturen

Wat is de grote verbinding

De Grote Verbinding vertelt het toekomstverhaal van de Oosterweelverbinding en de leefbaarheids- en overkappingsprojecten. Door deze projecten te realiseren, bouwen Antwerpen en Vlaanderen aan een stad en regio waar het goed is om te wonen, te werken, te ondernemen en op bezoek te komen.  

De Vlaamse overheid, de stad, de haven, de burgerbewegingen, Lantis en de intendant hebben deze plannen de afgelopen jaren vormgegeven.

Waarom zal een gedifferentieerde tolheffing worden toegepast om het verkeer te sturen?

Op 14 februari 2014 heeft de Vlaamse Regering gekozen voor een systeem van gedifferentieerde tolheffing op de drie Scheldekruisende tunnels (de Liefkenshoektunnel, de Kennedytunnel en de Scheldetunnel) op snelwegniveau om het verkeer te sturen. De Waaslandtunnel valt hier niet onder want dit is een lokale tunnel. Daarbij zal vrachtverkeer de hoogste tol betalen in de Kennedytunnel, een lagere tol in de nieuwe Scheldetunnel en de laagste tol in de Liefkenshoektunnel. De verschillende toltarieven zijn nog niet bepaald. Voor personenvervoer blijft wel één tunnel tolvrij. Dit systeem wordt volop uitgewerkt, in overleg met Europa. Met deze beslissing willen de Vlaamse Regering het verkeer optimaal sturen en wegleiden van de stad.

Wanneer zal ik over de Oosterweelverbinding rijden?

Volgens de huidige planning zijn de werken aan de ganse Oosterweelverbinding afgerond in 2030. Enkele jaren geleden was er sprake van 2025 als einddatum. Vanwaar dit verschil?

Uitbreiding van het project zorgt voor wijziging in timing

Tot 2017 gingen we nog uit van 2025 als einddatum voor alle Oosterweelwerken. Het project dat toen op de ontwerptafel lag, lijkt echter in de verste verte niet meer op het project waarvoor we vandaag een vergunning zullen indienen. Wat is er sinds 2017 gebeurd?

Op 15 maart 2017 sloot de Vlaamse Regering samen met stad Antwerpen en de burgerbewegingen het Toekomstverbond. Burgerbewegingen en Lantis gingen toen samen aan de tekentafel zitten om de overkapping van de Antwerpse Ring aan het ontwerp toe te voegen. Ook andere projecten die de leefbaarheid in de omgeving van de Ring moeten verbeteren, werden aan het project toegevoegd. In totaal werden er 18 leefbaarheidsprojecten geselecteerd waarvan er 11 vallen binnen het projectgebied van de Oosterweelverbinding.
Door deze beslissing is de scope van het Oosterweelproject volledig gewijzigd. Wij hebben de 11 leefbaarheidsprojecten die binnen ons projectgebied vallen opgenomen in onze plannen en zullen deze tegelijk met of onmiddellijk aansluitend op de werken aan de Oosterweelverbinding realiseren.

Een stevige uitbreiding van het aantal werven dus, waardoor ook de kostprijs toenam en de timing wijzigde. Zo gaan we er volgens onze huidige planning van uit dat deze werken 8 tot 10 jaar in beslag zullen nemen.

En de Oosterweelwerken op Linkeroever en in Zwijndrecht dan?

Die zijn al volop aan de gang. We plannen het project af te ronden tegen 2025. Dan zal ook de nieuwe infrastructuur in gebruik worden genomen.

Wat is de rol van de Oosterweelverbinding in de het verhaal van De Grote Verbinding?

De Grote Verbinding vertelt het toekomstverhaal van de Oosterweelverbinding en de leefbaarheids- en overkappingsprojecten. Met deze ongeziene stadsvernieuwing bouwen Antwerpen en Vlaanderen aan een leefbare stad en regio.

De Oosterweelverbinding maakt de Antwerpse Ring, de R1, volledig rond en zorgt zo voor een betere mobiliteit. Wij leggen verkeersveilige infrastructuur aan en tegelijkertijd bouwen we samen aan een leefbare omgeving voor iedereen. Hoe?

  • Door geen rijstrook teveel aan te leggen binnen de Oosterweel.
     
  • Door het aanbod van duurzame vervoersalternatieven uit te breiden, te versterken en te stimuleren (betere fietsvoorzieningen, groter aanbod openbaar vervoer, uitbreiding P+R's rond de stad...)
     
  • Door de geselecteerde leefbaarheids- en overkappingsprojecten die binnen ons projectgebied vallen mee uit te voeren.

De Oosterweel moet een hefboom vormen naar een meer duurzame vorm van mobiliteit. Het project is pas geslaagd wanneer we tegen 2030 kunnen spreken van een verandering in ons verplaatsingsgedrag, een 'modal shift'. Tegen 2030 moet 50 procent van alle verplaatsingen gebeuren per fiets, trein, tram, bus, taxi, waterbus, deelsystemen, enzovoort. En nog maar 50 procent met de wagen. 

Tegelijkertijd voeren we 11 van de 18 projecten geselecteerde leefbaarheids- en overkappingsprojecten uit die binnen het projectgebied van de Oosterweel vallen. Zo geven we mee vorm aan 5 van de 7 Ringparken:

 

Ringpark Noordkasteel:

  • Oosterweelknoop / Noordkasteel
    Na een geoptimaliseerd ontwerp van de Oosterweelknoop investeren we verder in geluidsreductie, een parkzone met zwemvijver aan het Noordkasteel en een plein voor het bakstenen Samgagebouw. Dit project wordt volledig toegevoegd aan het project van de Oosterweelverbinding.

Ringpark Groenendaal:

  • Bermenlandschap langs een verlaagde R1 Noord
    We verlagen de R1 noordwaarts richting de Masurebrug om de aanleg van latere overkappingen (zoals het project Groen Hart - Luchtbal – Lambrechtshoeken) mogelijk te maken. Daarnaast worden ambitieuze groenbuffers aangelegd, die de geluidsoverlast in Merksem drastisch verminderen. Dit project wordt volledig toegevoegd aan het project van de Oosterweelverbinding.
  • Stationsomgeving Luchtbal
    We realiseren een overkapping van 850 meter ter hoogte van de Groenendaallaan en het Station Luchtbal en laten fiets en openbaar vervoer vlot op elkaar laten aansluiten om combimobiliteit te stimuleren.

Ringpark Lobroekdok: 

  • Steenborgerweert / Kap Dam
    We kleuren de overkapping in het noorden van de Damwijk groen in met park- en vrijetijdsvoorzieningen.
  • Bermenlandschap Albertkanaal
    We bedden de ingesleufde R1 naast het Lobroekdok verder in met fietsverbindingen en we investeren in de ecologische continuïteit van de groenzones.
  • Kap Sportpaleis
    We breiden de reeds geplande overkapping ter hoogte van het Sportpaleis stevig uit en verbinden de Damwijk met de Deurnese wijk Kronenburg. We verbeteren de toegankelijkheid van de evenementenzone rond het Sportpaleis.

Ringpark het Schijn: 

  • Waterpark (gedeeltelijk)
    We overkappen de op- en afritten ter hoogte van de Ten Eekhovelei en realiseren een leefbaarheidswinst voor de Deurnese buurt Ten Eekhove.
  • Schijnvallei / Ter Loo / Deurne
    We realiseren een groene overkapping van bijna 100 meter tussen het Rivierenhof en Hof Ter Loo.

Ringpark West:

  • Voltooien fietsnetwerk Linkeroever
    We voltooien het fietsnetwerk op Linkeroever met een fietsbrug over de E17 en verbinden zo ook Burchtse Weel en Galgenweel.
  • Stille bermen Zwijndrecht-Burcht
    We houden woord aan de Zwijndrechtenaren en realiseren een ambitieus geluidsproject. We herbevestigen de beloofde geluidsreductie met 10 decibel.
  • Stille bermen Linkeroever
    We trekken het geluidsproject van Zwijndrecht door voor mens en natuur op Linkeroever.

 

Deze projecten worden tegelijk met of onmiddellijk aansluitend op de werken aan de Oosterweelverbinding gerealiseerd. Ze worden maximaal meegenomen in de bouwvergunning voor de Oosterweelwerken op Rechteroever die eind 2019 wordt ingediend.

Wat doet Lantis met de verontreinigde gronden?

Wat gebeurt er met de verontreinigde gronden?

Alle verontreinigde gronden blijven op de site waar ze ontgraven werden. Als bouwheer van de Oosterweelverbinding zijn we bovendien gebonden aan het ‘standstill-principe’. Dat wil zeggen dat onze werken enkel mogen zorgen voor een verbetering of status quo van de verontreiniging. Lantis mag dus geen bijkomende risico’s veroorzaken voor mens en milieu, bijvoorbeeld door zwaarder vervuilde gronden op minder vervuilde gronden te leggen. (De Commissie Grondverzet oordeelde in haar advies van 22/2/2022 dat de informatie in de Technische Verslagen aantonen dat de principes van het standstill-principe, zoals omschreven in Vlarebo (hergebruik en traceerbaarheid) en volgens de codes van goede praktijk van OVAM, worden nageleefd.)
 
De gronden met de hoogste concentraties (zones met meer dan 47 microgram/kg ds worden zorgvuldig afgedekt. Daardoor zal die verontreiniging zich dus niet meer kunnen verspreiden via de lucht of het grondwater, wat wel het geval is als alles blijft zoals het is. De maatregelen die we nemen, zorgen ervoor dat een groot deel van de verontreiniging beter ingedamd wordt dan voorheen. De Oosterweelwerken zorgen dus voor een verbeterde situatie: 55% van de vuilvracht in de door Lantis verplaatste gronden op linkeroever wordt op die manier afgeschermd van de omgeving.

Ook de andere gronden blijven op de werf. Gronden uit zones met een concentratie tussen 3 en 47 microgram/kg ds worden binnen het projectgebied hergebruikt voor bouwkundig bodemgebruik, bijvoorbeeld in bermen. Ook gronden met een lagere concentratie dan 3 microgram blijven op de werf. De werf op Linkeroever heeft namelijk meer grond nodig dan er wordt opgegraven. Daarom kunnen we zeer uitdrukkelijk zeggen dat de verontreinigde grond op de werf blijft, en nergens anders belandt.

Wordt er verontreinigde grond gebruikt op andere locaties voor de Oosterweelverbinding?

Neen, alle verontreinigde gronden op Linkeroever en Zwijndrecht blijven op de site waar ze ontgraven werden. De grond blijft dus ter plaatse in het projectgebied van Linkeroever en Zwijndrecht.

Wordt er verontreinigde grond gebruikt op andere locaties buiten het gebied van de Oosterweelverbinding?

Neen, de verontreinigde gronden blijven op de site waar ze ontgraven werden: in het projectgebied van Linkeroever en Zwijndrecht. Er wordt geen vervuilde grond afgevoerd naar andere plekken. 

Er zijn plannen om bepaalde groeven of putten elders in Vlaanderen op te vullen met gronden die opgegraven worden tijdens de werken aan de Oosterweelverbinding zoals de kleiputten van Rumst of het Wonderwoud in Lochristi. Maar hiervoor zal geen met PFOS verontreinigde grond gebruikt worden. 
 
Bovendien is het zo dat vooraleer er ergens grond naartoe gebracht wordt, er een omgevingsvergunning aangevraagd moet worden. Als onderdeel van die omgevingsvergunningsaanvraag moet een erkend bodemsaneringsdeskundige een studie opstellen waarin de milieu-hygiënische acceptatiecriteria worden bepaald. Zo kan nagegaan worden welke stoffen de grond wel of niet mag bevatten. Dit zorgt dus voor de bijkomende garantie dat de aangevoerde grond geen verontreiniging van het grondwater of van de omgeving kan veroorzaken. 

Meer weten? Check de webinar over PFAS van maart 2022. 

 

Laatste Update: 7 maart 2022

Verdwijnt het Sint-Annabos?

Het  Sint-Annabos (52.3 ha) blijft grotendeels staan tijdens de werken aan de Oosterweelverbinding. Tijdelijk verdwijnt er wel ongeveer 14.4 hectare van het Sint-Annabos zodat we de nieuwe Scheldetunnel kunnen bouwen.

Daarnaast nemen we 20.3 hectare van het Sint-Annabos ter hoogte van de Scheldeoever in voor de bouw van een nieuwe en hogere Scheldedijk. Die komt ook meer landinwaarts te liggen. De ondergrond van de huidige Scheldedijk is immers te onstabiel om het gewicht te kunnen dragen van een hogere dijk. De vrijgekomen ruimte aan de kant van de Schelde gebruiken we voor de aanleg van een nieuw slikken- en schorrengebied (12 ha) en een overstromingsbos (6 ha). Dankzij deze hogere dijk beschermen we het achterliggende gebied beter tegen overstromingen. Een ingreep die kadert binnen het Sigma-plan.

Na de aanleg van de Scheldetunnel planten we nieuwe bomen en groen. Ook verbinden we het Sint-Annabos met Blokkersdijk, Middenvijver en Het Vliet . Zo ontstaat één, divers natuurgebied. De definitieve inrichting van het Sint-Annabos bepalen we in overleg met alle betrokken actoren. 

 
 

Hoe betaal je in de Park and Ride?

Je hebt twee opties. Je kan vooraf een plaats online reserveren en betalen. Bij een online reservatie geef je de nummerplaat in. Bij aankomst openen de slagbomen altijd. Indien je niet vooraf reserveert kan je ook binnenrijden maar moet je de nummerplaat ingeven en betalen met een betaalkaart aan één van de betaalautomaten. Pas dan kan je ook buiten rijden. Bekijk hier het filmpje over betalen aan één van de betaalautomaten in de Park and Rides.
 

Wat zijn de maatregelen tegen geluidshinder?

Met de Oosterweelverbinding zorgen we voor een stillere omgeving voor wie woont, werkt of ontspant naast de Ring. Over het volledige project gebruiken we stil wegdek en bedden we de snelweg in. Zo komen op de linkeroever groene bermen die het geluid bufferen en de snelweg uit het zicht te houden. Waar er minder ruimte is, werken we met geluidsschermen. Ook een structurele verlaging van de maximumsnelheid naar 90km/u moet voor een rustigere omgeving zorgen. 

Op de rechteroever breken we het Viaduct van Merksem af en leggen we de R1 in een diepergelegen sleuf, wat eveneens het lawaai voor de omgeving sterk zal doen afnemen. Bovendien is het bij een sleuf eenvoudiger om geluidswerende wandbekleding toe te voegen of om de Ring te overkragen of te overkappen. Lees meer over andere voordelen voor de leefbaarheid in en rond Antwerpen

Buurtbewoners kunnen er verder op rekenen dat we ook tijdens de werken het geluidsniveau aanvaardbaar houden. Daarom nemen we allerlei maatregelen zoals het verlagen van de maximumsnelheid op tijdelijke wegen of het plaatsen van geluidsschermen op plaatsen waar we dichter tegen bewoning komen dan de huidige Ring. Om na te gaan of deze maatregelen voldoende zijn, plaatsen we geluidsmeters zo dicht mogelijk in woonzones die aan de werken grenzen. Zo kunnen we tijdig grijpen indien nodig. 

Welke voordelen hebben de Oosterweelwerken op Linkeroever en in Zwijndrecht voor fietsers? 

Met 16,5 kilometer nieuw fietspad en tal van nieuwe fietsbruggen op Linkeroever en in Zwijndrecht maken we de Antwerpse Ring ook voor de fietser rond. Tegelijk worden heel wat bestaande fietspaden heraangelegd. Zo fiets je vlot, veilig en comfortabel naar de haven, de rechteroever of het Waasland. 

Hoe werkt de Park and Ride?

In de Park and Ride parkeer je vlot, veilig en goedkoop. Bij betaling krijg je geen ticket. De slagbomen openen op basis van nummerplaatherkenning. Je kan altijd binnenrijden maar alleen buiten rijden als je hebt betaald. Je kan vooraf betalen via een online reservatie in één van de Park and Rides naar keuze of je kan bij één van de betaalautomaten in het gebouw elektronisch betalen. Je reservatie is 24u geldig. Wil je langer parkeren dan kan dat. Vanaf de Park and Ride zet je je reis verder naar Antwerpen met één van de vervoersmiddelen naar keuze. De betaling of reservatie van dit transport is exclusief je reservatie in de Park and Ride.

Hoe komt het dat de Oosterweelwerken 7 maart 2022 terug kunnen opstarten, twee maanden na het arrest van de Raad van State?*

Op 29 december 2021 velde de Raad van State een arrest waarmee de Technische Verslagen van de Oosterweelwerken Linkeroever en Scheldetunnel werden geschorst. Als gevolg van dit arrest moesten de grondwerken in en met gebiedseigen gronden binnen het Oosterweelproject worden stilgelegd.

Hoe komt het dat de werken terug kunnen opstarten?

Om tegemoet te komen aan het oordeel van de Raad van State heeft Lantis nieuwe Technische Verslagen met aparte Kadastrale Werkzones per vergund (deel)project opgemaakt. In nauw overleg met bodembeheersorganisatie Grondbank werden de technische verslagen volledig herwerkt, waarbij ook de aanbevelingen van de Expertencommissie Grondverzet werden meegenomen. Grondbank zette vervolgens het licht op groen om de grondwerken in de werkzone Linkeroever op 7 maart 2022 opnieuw te starten. Dit gebeurde na grondige analyse door de Expertencommissie Grondverzet, waarover ook werd afgestemd met de OVAM.

Concreet betekent dit dat de werken met gebiedseigen grond, grond afkomstig uit de werfzones, opnieuw uitgevoerd kunnen worden. De gronden blijven wel binnen de specifieke werkzone.

Houden de werken dan geen bijkomend risico in voor de omwonenden?

De Expertencommissie Grondverzet, onder leiding van Prof. Karl Vrancken, bevestigde dat het stand-still principe wordt gerespecteerd en dat het Oosterweelproject de vervuilingssituatie zelfs verbetert. Lantis heeft de aanbevelingen via de Technische Verslage nondertussen omgezet in strengere criteria, die vanaf nu op het terrein zullen toegepast worden. Daarnaast formuleerde de commissie unaniem enkele bijkomende aanbevelingen waar Lantis mee aan de slag is gegaan.

Wat gaat er nu gebeuren met de meest vervuilde grond? Volgt er een saneringstraject en wat houdt dat in?

De bodemverontreiniging is ontstaan op het terrein van 3M. Ook de saneringsplicht ligt bij 3M. De verdere realisatie van de Oosterweelverbinding zal deel uitmaken van een ruimer saneringstraject van dit bedrijf. Dit traject heeft als doel de blootstelling met PFAS vanuit de bodem en het grondwater te verminderen. De focus ligt in eerste instantie op de gezondheidsrisico’s voor de omgeving.

Nieuw is het traject niet. De eerste stappen dateren al van 2009 en hadden – met de toenmalige inzichten – vooral betrekking op het beheersen van de PFAS-verontreiniging in het grondwater zodat deze zich niet verder zou verspreiden naar de omgeving. Deze beheersmaatregelen zijn nog altijd van toepassing.

Sinds 2019 is met een verstrengd toetsingskader dit saneringstraject geactualiseerd met de eerste fase van het beschrijvend bodemonderzoek. Hierbij worden in eerste instantie de gezondheidsrisico’s voor de omgeving in kaart gebracht. Dit beschrijvend bodemonderzoek werd in opdracht van 3M afgewerkt op 10 februari 2022 en wordt momenteel door OVAM beoordeeld in samenwerking met o.m. het Agentschap Zorg en Gezondheid en VMM.

De eerstvolgende stappen in dit saneringstraject krijgen concreet vorm: 3M engageert zich om de kernsanering op het eigen terrein te optimaliseren, het woon- en landbouwgebied rondom de bedrijfssite te saneren en daarnaast  ook mee te werken aan de sanering van de Oosterweelgronden. Op deze manier wordt de verontreinigde grond van de Oosterweelwerken meegenomen in de sanering uit te voeren door 3M. Er wordt ook een plan van aanpak opgezet voor een sanering in een ruimere omgeving op langere termijn.

Daarnaast wordt er door 3M onmiddellijk actie ondernomen met een onmiddellijke impact op de omgeving. De te nemen maatregelen zorgen voor een extra beperking van het risico op blootstelling en hebben een positief effect op de werken die Lantis uitvoert binnen de projectzones op de Antwerpse Linkeroever:

  • In afwachting van grondige volgende stappen rond sanering, wordt het bedrijfsterrein van 3M zo snel mogelijk afgedekt met grind zodat verspreiding van het stof door verwaaiing wordt tegengegaan.
  • Er wordt meteen werk gemaakt om de dagelijkse grondwaterstroom van PFAS-houdend water naar de Palingbeek te onderbreken en op het terrein van 3M te houden
  • De sanering van de Palingbeek wordt volledig uitgevoerd, in volkomen synergie met de werken aan de Oosterweelverbinding.

Lantis werkte mee aan het inpassen van de grondverzetswerken in het saneringstraject om zo tot een geïntegreerde aanpak voor Zwijndrecht en omgeving te komen. Dit gebeurde onder coördinatie van Karl Vrancken en in samenwerking met onder andere OVAM, 3M, de gemeente Zwijndrecht en andere stakeholders. Lantis zal haar werkzaamheden verder monitoren en hierover regelmatig en transparant communiceren met omwonenden en de betrokken Vlaamse administraties.

Meer weten? Bekijk de PFAS webinar van maart 2022

UpdateOp 19/04/2022 heeft de Raad van State de conformverklaringen voor de grondwerken op de werven Linkeroever en Scheldetunnel opnieuw geschorst. Het arrest legt de grondwerken in en met verontreinigde grond op onze werven in Linkeroever en Zwijndrecht tijdelijk stil. De juridische analyse van het arrest en de gevolgen daarvan zijn momenteel volop aan de gang.

Is het door de PFOS-vervuiling niet beter om de Oosterweelwerken stil te leggen?

De Oosterweelwerken zijn niet schadelijk voor de volksgezondheid. Integendeel, ze verbeteren de situatie voor de volksgezondheid. De zwaarst vervuilde gronden worden met de best beschikbare technieken afgedekt en het met PFOS verontreinigde grondwater dat wordt opgepompt wordt maximaal gezuiverd tot er geen PFOS meer wordt aangetroffen. Dat is twee keer een verbetering van de huidige situatie. Als wij vandaag niet verder werken, blijft de problematiek van de verontreinigde PFOS-gronden en grondwater letterlijk liggen. Dankzij de Oosterweelwerken gaat de situatie erop vooruit.
 
Voor het Oosterweelproject gaan we zeer zorgvuldig te werk. De veiligheid en gezondheid van onze mensen, buren en de omgeving is onze belangrijkste prioriteit. Daarom nemen we heel wat maatregelen om op een verantwoorde wijze met de gronden om te gaan en stofvorming te voorkomen. Wij zetten sproei- en veegwagens in, om het opwaaien van stof tegen te gaan. We verdichten de PFOS-gronden of zaaien ze in, zodat verspreiding van stof niet mogelijk is. De meest vervuilde PFOS-gronden worden bovendien op veilige afstand van buurtbewoners bewaard. Experts voeren stofmetingen uit die bevestigen dat we zo veilig mogelijk werken. Op de site zijn er uiteraard risico’s: we moeten vermijden dat arbeiders met PFOS in contact komen. Net daarom hanteren we er erg strikte veiligheidsmaatregelen.

Wij doen al het mogelijke om de PFOS-verspreiding tot een absoluut minimum te herleiden. Is het risico nul? Allicht niet, maar dat is onmogelijk. Ook zonder Oosterweelwerf is er nog steeds het jarenlang bestaand risico. Een stilgelegde werf neemt dit bestaande risico niet weg, integendeel. Dat zou betekenen dat het zuiveren van het grondwater stopt en dat de opgegraven en gestockeerde gronden niet verwerkt en ingepakt worden, wat verdere verspreiding net tegenhoudt. Een stilgelegde werf zou bovendien de wissel op een leefbare toekomst voor Vlaanderen, Antwerpen, maar ook en vooral voor de mensen rond de Ring, op de helling plaatsen. 

UpdateOp 19/04/2022 heeft de Raad van State de conformverklaringen voor de grondwerken op de werven Linkeroever en Scheldetunnel geschorst. Het arrest legt de grondwerken in en met verontreinigde grond op onze werven in Linkeroever en Zwijndrecht tijdelijk stil. De juridische analyse van het arrest en de gevolgen daarvan zijn momenteel volop aan de gang.

Verdwijnt een deel van het Rivierenhof?

De Oosterweelverbinding verandert weinig aan het knooppunt E34/E313 nabij het Rivierenhof. Er komen slechts beperkte aanpassingen aan de aansluitingen naar de nieuwe verkeerswisselaar aan het Sportpaleis. Deze blijven grotendeels in lijn met hoe het vandaag is. Wat verandert er dan wel? Aan de oostzijde van de Turnhoutse baan - waar nu het Ringfietspad onder de brug loopt - schuiven we het fietspad op om plaats te maken voor een afrit. Hierdoor nemen we aan de rand van het Rivierenhof ruimte in over een afstand van ongeveer 150 meter.

Hoe verhoogt de Oosterweelverbinding de verkeersveiligheid?

De Antwerpse Ring zit vandaag muurvast door ongevallen en files. Oorzaak daarvan is een te hoge verkeersdrukte en ondermaatse infrastructuur als te krappe bochten, te steile hellingen, slecht aangesloten op- en afritten en het ontbreken van een noordelijk deel van de Ring. De Oosterweelverbinding zorgt met het rondmaken van de Ring in de eerste plaats voor een vlottere doorstroming en spreiding van het verkeer op de Ring. De Ring wordt zo efficiënter gebruikt en je hebt altijd een alternatief beschikbaar in geval van ongevallen: als er in het zuiden van Antwerpen iets gebeurt, kan je uitwijken naar het noorden en omgekeerd. Daarnaast worden een aantal gevaarlijke situaties weggewerkt door de aanleg van nieuwe op- en afritten, zachtere bochten en hellingen. Gevolg: minder ongevallen en minder files.

Lees meer over hoe Oosterweel zorgt voor veiligere en vlottere wegen 
 

Ligt de Park en Ride Merksem, Luchbal of Linkeroever in de LEZ?

Nee, Alle P+R's liggen buiten de lage-emissiezone in Antwerpen.
 

Is het afdekken van sterk verontreinigde grond wel een duurzame oplossing?

Op dit moment is er nog geen techniek beschikbaar voor de sanering van dit volume aan verontreinigde grond. Het afdekken van de zwaarst verontreinigde grond biedt nog altijd een betere garantie voor de volksgezondheid dan het probleem onaangeroerd, en dus niet-afgedekt, laten. Lantis werkt wel mee aan het inpassen van de grondverzetswerken van de Oosterweelverbinding in een saneringstraject van vervuiler 3M.

Wat houdt dit afdekken precies in?

Alle gronden afkomstig uit een zone met een concentratie boven 47 microgram/kg ds worden zorgvuldig ingekapseld en veilig afgedekt met een driedubbele beschermlaag. Conform de Technische Verslagen wordt deze grond afgedekt met een HDPE-folie van 2.5 millimeter dik, in combinatie met een kleilaag van bentoniet, trisoplast of een gelijkwaardige methodiek. Bovenop deze afscherming wordt een erosiebestendige leeflaag aangebracht. De dikte van deze leeflaag is afhankelijk van de voorziene beplanting. Voor planten met diepere wortels voorzien we een dikkere leeflaag dan voor begroeiing zonder diepe wortels. Er worden geen gronden afkomstig uit een zone met concentraties boven 47 microgram/kg ds bovenop de afscherming toegepast.

Laatste Update: 8 maart 2022

Wordt het Sint-Annabos een slibstort?

Neen, slib mag je alleen maar storten op daartoe vergunde stortplaatsen. Daar behoort het Sint-Annabos niet toe. Er wordt ook geen zand opgeslagen in het Sint-Annabos. Het weggegraven zand van de aanleg van de nieuwe Scheldetunnel stockeren we tijdelijk in het Noordelijk Insteekdok nabij de Kieldrechtsluis. Hierdoor kan het merendeel van het Sint-Annabos tijdens de werken blijven staan. Eens de tunnel er ligt, voeren we het zand terug om de tunnelelementen mee toe te dekken. 

Lees meer over de bouw van de Scheldetunnel

Kan ik reserveren voor de Park and Ride?

Ja dat kan. Je kan online een plaatsje reserveren en betalen in een Park and Ride naar keuze. Je geeft je nummerplaat bij de reservatie. Bij aankomst en vertrek openen de slagbomen door nummerplaatherkenning. 
 

Hoe wordt de hinder van de werken beperkt?

Grote bouwwerken brengen onvermijdelijk hinder met zich mee. Toch zetten we alles op alles om de last voor omwonenden, weggebruikers en bedrijven zoveel mogelijk te beperken.

  • We zetten maximaal in op het vermijden van verkeershinder tijdens de werken. Niet enkel op de Ring, maar ook op het ruimere wegennet en in de woonwijken rond de Ring. Daarom worden bij elke werf verschillende maatregelen genomen (zie maatregelen voor minder hinder op de pagina “waar werken we nu”). In het noorden van Antwerpen, waar we het Viaduct van Merksem afbreken, bouwen we bijvoorbeeld eerst een tijdelijke snelweg, de Bypass, naast de bestaande Ring. Zo zorgen we ervoor dat het snelwegverkeer kan blijven rijden terwijl we een nieuwe Ring bouwen. Zodra die in gebruik is, kan de Bypass weer verdwijnen.
  • Om de hinder van de werken nog beter op te vangen, voorzien we diverse maatregelen die ook na de werken nuttig blijven. Dat zijn hoofdzakelijk duurzame alternatieven voor het wegverkeer. Zo willen we iedereen een goed alternatief bieden voor de wagen. We bouwen onder meer een gordel van P+R’s rondom Antwerpen waar je vlot overstapt op het openbaar vervoer.  Verder krijgen fietsers er maar liefst 35 kilometer aan nieuwe fietspaden en fietsostrades bij, leggen we nieuwe fietsbruggen over de snelweg en herstellen we oude fietspaden zodat je veilig en snel op je bestemming aankomt.
  • Het werftransport van materialen gebeurt zo veel mogelijk via het water en over werfwegen om de bestaande wegen niet bijkomend te belasten. 
  • Naast maatregelen voor het verkeer, doen we er ook alles aan om de hinder voor de buurten nabij de werken te beperken. Zo leggen we strikte regels op aan de aannemers die de werken uitvoeren om stof- en geluidshinder te vermijden. We houden dit met speciale meters in de gaten zodat we tijdig kunnen ingrijpen indien vereist.

Verbeteren de Oosterweelwerken op Linkeroever en in Zwijndrecht ook de aansluiting op het openbaar vervoer? 

Wie naar de stad wil, kan binnenkort makkelijk zijn auto laten staan in de nieuwe P+R ter hoogte van de Blancefloerlaan en de nieuwe verbindingsweg tussen de E34 en de E17. Deze zal plaats bieden aan 1500 voertuigen, 150 fietsen en is voorzien van een nieuwe tramhalte. Zo wordt het centrum van Antwerpen nog beter bereikbaar via het openbaar vervoer. 

Hoeveel kost parking in de Park en Ride?

Je betaalt €1 per dag (24u) + € 3/ per aansluitende dag (24h).
 

Hoe is Lantis omgegaan met het tweede advies van de Commissie Grondverzet Oosterweel (22-2-2022)

Wat hield het advies juist in?

Eind december 2021 schorste de Raad van State de conformverklaring van het Technisch Verslag dat de grondwerken op de Oosterweelwerf Linkeroever Zwijndrecht mogelijk maakt. Daardoor werd het grondverzet binnen deze Oosterweelwerken tijdelijk geschorst.** 

Op vraag van minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters kwam de Commissie Grondverzet Oosterweel, o.l.v. professor Karl Vrancken, op 22 februari 2022 met een nieuw advies over deze grondwerken. Om tegemoet te komen aan de vraag van betrokken stakeholders werd de Expertencommissie uitgebreid met twee onafhankelijke Nederlandse experten, prof. Jacob De Boer (Vrije Universiteit Amsterdam) en Arjen Wintersen (RIVM).

De Commissie Grondverzet pleit in haar tweede advies onder andere voor een gecentraliseerde opslag van de verontreinigde gronden op de terreinen van 3M in een goed ingekapselde berm, met monitoring van de grondwaterkwaliteit. Voor de meest vervuilde fractie raadt de commissie de originele beschermingsmaatregelen aan: zowel onder- als bovenafdek met folie. Hierdoor wordt een belangrijk deel van de vuilvracht uit het systeem verwijderd. De verplaatste gronden met de zwaardere verontreiniging moeten ingekapseld worden. De zwaarst verontreinigde gronden moeten  afgevoerd worden. Voor zones tussen de 14,4 en 47 μg/kg ds som PFAS moeten recreatief gebruik en toegang tot de onverharde zones maximaal ontmoedigd worden.

Het volledige advies en rapport is te raadplegen op de website van Vlaanderen.

Lantis heeft de aanbevelingen van de Commissie Grondverzet ter harte genomen. Wie graag in de technische details duikt, hierna volgt per aanbeveling de wijze waarop de erkende bodemsaneringsdeskundigen en Lantis het advies van de Commissie hebben verwerkt in de Technische Verslagen Infrastructuurwerken Linkeroever en Scheldetunnel (maart 2022) of in andere relevante documenten en beslissingen.

Hoe is Lantis omgegaan met dit advies? 

Aanbeveling 1: < 3 µg/kg ds PFOS, < 3 µg/kg ds PFOA en < 8 µg/kg ds som PFAS: vrij gebruik 

Deze aanbeveling werd reeds geïmplementeerd in het Technisch Verslag Infrastructuurwerken Linkeroever dd. 22/11/2021 en is in de huidige Technische Verslagen (maart 2022) behouden.  

Aanbeveling 2: Alle zoneringscriteria* worden uitgedrukt in som PFAS, volgens het 'compendium voor de monsterneming en analyse' (CMA) (zowel de kwantitatieve als indicatieve parameters), tenzij anders vermeld

Op aanbeveling van de Commissie Grondverzet werd de som PFAS in de Technisch Verslagen berekend met zowel de kwantitatieve als de indicatieve PFAS-parameters en werd het eerste zoneringscriterium* worstcase aangepast van 14,4 µg/kg ds PFOS naar 14,4 µg/kg ds som PFAS.  
 
Het advies van de Commissie Grondverzet - dat een stuk strenger is dan de richtlijnen van de OVAM - werd gerespecteerd en verwerkt in de huidige Technische Verslagen (maart 2022). 

Aanbeveling 3: > 3 µg/kg ds en < 14,4 µg/kg ds: hergebruik in zones met zelfde kwaliteit zonder gebruiksbeperkingen 

Deze aanbeveling werd reeds geïmplementeerd in het Technische Verslag dd. 22/11/2021 en is in de huidige Technische Verslagen (maart 2022) behouden. 

De bovengrens werd, op vraag van de commissie grondverzet (zie aanbeveling 2) aangepast van 14,4 µg/kg ds PFOS naar 14,4 som PFAS. Op basis van de aanbevelingen wordt de som PFAS beschouwd als de som van zowel de kwantitatieve als de indicatieve parameters die werden geanalyseerd. De Technische Verslagen werden hierop aangepast. 

In de Technisch Verslagen wordt, aanvullend op de 3-delige code, een “!”* toegekend aan deze gronden.  

Aanbeveling 4: De commissie stelt voor om het tweede zoneringscriterium* aan te passen naar 47 µg/kg ds som PFAS. Verontreinigde bodemmaterialen met concentratie boven deze waarde moeten opgeslagen worden in tijdelijke opslagplaatsen met boven- en onderafdek. Bij de evaluatie van de verontreiniging van een bepaalde (sub)zone, worden de meetwaarden geëvalueerd en uitgemiddeld volgens de normaal gehanteerde procedures bij grondverzet. 

Overeenkomstig het addendum van 28/02/2022 dient de aanpassing van het tweede zoneringscriterium beschouwd te worden als de rekenkundig gemiddelde concentratie per (sub)zone, afgeleid in functie van een humane risicobeoordeling. Het rekenkundig gemiddelde is een goede weergave van de bodemkwaliteit van de beschouwde subzones. De huidige Technische Verslagen (maart 2022) werden aangepast aan deze aanbeveling.  

Aanbeveling 5: Bodemmaterialen met concentratie som PFAS >14,4 µg/kg ds en <47 µg/kg ds kunnen hergebruikt worden in zones waar actief recreatief gebruik op niet-verharde bodem vermeden worden en toegang ontmoedigd wordt. De commissie stelde daarnaast nog specifieke gebruiksadviezen op voor een beperkt aantal zones in de nabijheid van bewoning.   

Grond met tussen de 14,4 en 47 μg/kg ds som PFAS komt voornamelijk terecht in bermen langs autosnelwegen. Hier is het gezien de lucht- en geluidskwaliteit en naar veiligheid toe niet aangewezen om recreatief gebruik te voorzien. De terreinen zullen door Lantis ook zo ingericht worden dat betreden van de zones maximaal ontmoedigd worden, door het voorzien van voldoende dichte begroeiing en eventueel door het terrein ontoegankelijk te maken door het plaatsen van afsluitingen.

Aanbeveling 6: De commissie blijft voorstander van een gecentraliseerde opslag van de verontreinigde gronden op de terreinen van 3M in een goed ingekapselde berm, met monitoring van de grondwaterkwaliteit. 

De beschreven toepassingsvoorwaarden van de sterkst verontreinigde gronden blijven in de huidige Technische Verslagen (maart 2022) behouden, maar door het arrest van de Raad Van State dd. 29/12/2021, kan de zone ‘beveiligingsberm 3M’ momenteel geen deel uitmaken van de PFAS-houdende kadastrale werkzone. Bijgevolg kan de gecentraliseerde toepassing van verontreinigde gronden op het terrein van 3M onder de vorm van een beveiligingsberm momenteel niet plaatsvinden. 

Via de ingediende bijstellingsvoorwaarden van de omgevingsvergunningen, waarvan de procedure momenteel lopende is, wordt bij toepassing van de sterkst verontreinigde grond de monitoring van grond- (en oppervlaktewater) georganiseerd.

Onder leiding van Karl Vrancken en in samenwerking met OVAM, 3M en andere stakeholders wordt er werk gemaakt van een globaal saneringstraject voor de ruime omgeving van 3M. De verwerking van de meest vervuilde gronden zal ingepast worden binnen dit globale saneringstraject, waarbij alle pistes in dit kader verder in beeld gebracht worden en onderzocht.  

Aanbeveling 7: Voor de opslag van de meest verontreinigde fractie (in de technische verslagen >70µg/kg ds som PFAS) wordt dan ook aanbevolen om de oorspronkelijke werkwijze (bovenafdek: vezeldoek – klei – folie; onderafdek: folie) te behouden. 

Conform de Technische Verslagen wordt deze grond afgedekt met een HDPE-folie van 2,5 millimeter dik, in combinatie met een kleilaag van bentoniet, trisoplast of een gelijkwaardige methodiek. Bovenop deze afscherming wordt een erosiebestendige leeflaag aangebracht. De in de aanbeveling omschreven drielagige bovenafdek (vezeldoek – klei – folie) stemt hiermee overeen.

De onderafdek wordt door de opdrachtgever (Lantis) voor de aanleg van de nog te realiseren bermen opgelegd als bestekeis aan de aannemer.

Aanbeveling 8: PFAS-houdende gronden met een concentratie groter dan 1000 µg/kg ds som PFAS moeten worden afgevoerd voor verwerking. 

Dit stemt overeen met wat reeds in het Technisch Verslag Infrastructuurwerken Linkeroever dd. 22/11/2021 was opgenomen. De aanbeveling wordt dus gerespecteerd. 

Aanbeveling 9: De Commissie beveelt aan om ook de toplaag van de bermzone ten Zuid-Westen van de knoop R1-E34, die aansluit bij de Polderstraat uit te voeren in zuivere grond. 

Op het zoneringsplan van het Technisch Verslag Infrastructuurwerken Linkeroever wordt aangegeven dat, aanvullend op het standstillprincipe, ter hoogte van deze bermzone (zone 208), deze berm zal worden afgedekt met een leeflaag geschikt voor vrij hergebruik of gronden met van nature verhoogde concentraties aan arseen en chroom in concentraties kleiner dan 80 % BSN type III, wat beschouwd wordt als “zuivere grond”.  

Aanbeveling 10: De zone Regatta/Katwilgweg: deze zone heeft kwaliteit !!!*: de grond moet dus sowieso afgevoerd worden en de aanleg van de parkzone gebeurt met zuivere grond. 

De aanbeveling wordt gerespecteerd. Conform de voorwaarden opgenomen in de eerdere versies van de Technische Verslagen kunnen de gronden met ‘!!!’* hergebruikt worden binnen subzone ‘!!!' onder voorwaarden (inpakken) en dit bij voorkeur op de terreinen van 3M. De concrete toepassing zal deel uitmaken van het globale saneringstraject voor de omgeving. 
 
Met de aanbeveling omtrent de afdek met zuivere grond van deze parkzone nabij de wijk Regatta/Katwilgweg werd reeds rekening gehouden in het Technisch Verslag Infrastructuurwerken Linkeroever dd. 22 november 2021. Deze voorwaarde wordt in het huidige Technisch Verslag 22 dd 03/03/2022 overgenomen.  

Aanbeveling 11: De toekomstige parkzone boven de bestaande op- en afrit 6 linkeroever heeft kwaliteit “!”: de aanleg van dit gebied gebeurt met bodemmaterialen < 14.4 mg/kg ds.

Dit is inherent aan de toepassing van het standstillprincipe (dit wil zeggen dat de werken die we uitvoeren niet mogen zorgen voor een verdere verspreiding van de PFOS-verontreiniging) en de bijhorende subzonering. 

Deze aanbeveling wordt dan ook gerespecteerd. 

Aanbeveling 12: De commissie acht het aangewezen dat ook ter hoogte van de tijdelijke opslag een monitoring van de grondwaterkwaliteit wordt voorzien. 

Uit het addendum bij het advies van de expertencommissie blijkt dat de ‘tijdelijke opslag’, zoals in bovenstaande aanbeveling wordt omschreven, niet de tussentijdse werfopslag betreft, maar wel de functionele toepassing (in bijvoorbeeld een berm) van de sterkst verontreinigde gronden zoals omschreven in de Technische Verslagen (en dit in afwachting van een eventuele sanering door 3M). De monitoring van de grondwaterkwaliteit is in dit kader, voor de gehele werkzone trouwens, voorzien en wordt via de ingediende bijstellingsvoorwaarden van de omgevingsvergunningen, waarvan de procedure momenteel lopende is, ook juridisch verankerd. 

Aanbeveling 13: De Commissie Grondverzet beveelt aan dat ook rekening gehouden wordt met perfluor-1-butaansulfonamide (PFBSA), vermits deze molecule ook door 3M wordt geproduceerd. Bij bepaling van de som PFAS moeten dus zowel de 28 kwantitatieve als 8 indicatieve parameters (waaronder PFBSA) gemeten worden.

De staalnames en analyses van de bodemstalen vonden en vinden steeds plaats conform de door de OVAM gepubliceerde richtlijnen die van toepassing zijn op het ogenblik van de staalname. Het analysepakket dat geanalyseerd moet worden, alsook de in het analysepakket opgenomen kwantitatieve en kwalitatieve parameters, is de afgelopen maanden en jaren sterk gewijzigd. In het verleden zijn logischerwijze niet steeds alle op dit ogenblik onderzoeksplichtige parameters onderzocht. Niettemin zijn er meer dan voldoende analyseresultaten beschikbaar om een correcte uitspraak omtrent de verontreinigingsgraad te kunnen doen. 

De parameter PFBSA, die sinds december 2021 is opgenomen in het ontwerp CMA  als indicatieve parameter, werd in het beschrijvend bodemonderzoek van 3M voldoende onderzocht. 400 stalen werden in dat kader geanalyseerd op PFBSA. In 179 stalen is de detectielimiet van PFBSA overschreden. De hoogste concentratie bedraagt 37 µg/kg ds. Het betreft een staal dat werd genomen van het substraat in een serre en dus niet relevant is. De andere concentraties bedragen maximaal 3.2 µg/kg. De hoogste concentraties bevinden zich in de toplagen van de bodem (0.0-0.15 en 0.15-0.5 m-mv). Dieper dan 1 m-mv zijn er geen concentraties groter dan de detectielimiet vastgesteld. Alle concentraties PFBSA die de detectielimiet overschrijden bevinden zich in de subzone met concentraties groter dan 14.4 µg/kg ds som PFAS. Er is dus geen impact van PFBSA op het bepalen van de codes van de verschillende zones. 
 
Ter volledigheid wordt ook de verdachte parameter PFHxSA even kort toegelicht. Er werden, in functie van het beschrijvend bodemonderzoek van 3M, 400 stalen geanalyseerd op PFHxSA. Slechts in 1 staal is de detectielimiet van PFHxSA overschreden. De hoogste concentratie bedraagt 0.42 µg/kg ds in een staal van de toplaag (0-0.2 m-mv). Het staal dat de detectielimiet van PFHxSA overschrijdt, bevindt zich in de subzone met concentraties groter dan 14.4 µg/kg ds som PFAS. Er is dus geen impact te verwachten van PFHxSA op het bepalen van de codes van de verschillende zones. 

Aanbeveling 14: Bij uitvoering van de werken moet ervoor gezorgd worden dat de diepe grondwaterlaag in de zone Scheldetunnel niet verontreinigd wordt. Dit houdt in dat de diepere bodemlagen, waarin voor uitgraving geen PFAS-houdende gronden aanwezig zijn, niet aangevuld zullen worden met PFAS-verontreinigde gronden. 

De in de huidige Technische Verslagen (maart 2022) beschreven subzoneringsaanpak van de PFAS-houdende kadastrale werkzone met !, !! en !!!* en de daaraan verbonden hergebruiksmogelijkheden impliceert dit reeds. Deze aanbeveling wordt dan ook volledig gerespecteerd. 
 
* Codering subzoneringsaanpak !, !!, !!!, !!!!
!:  PFAS-houdende gronden met een concentratie > 3 µg/kg ds PFOS/PFOA of 8 µg/kg ds som PFAS en < 14,4 µg/kg ds som PFAS
!!: PFAS-houdende gronden met een concentratie 14,4 µg/kg - 47 µg/kg ds som PFAS 
!!!: PFAS-houdende gronden met een concentratie  >47 µg/kg ds som PFAS en < 1000 µg/kg ds som PFAS
!!!!: PFAS-houdende gronden met een concentratie > 1000 µg/kg ds som PFAS

 

** UpdateOp 19/04/2022 heeft de Raad van State de conformverklaringen voor de grondwerken op de werven Linkeroever en Scheldetunnel geschorst. Het arrest legt de grondwerken in en met verontreinigde grond op onze werven in Linkeroever en Zwijndrecht tijdelijk stil. De juridische analyse van het arrest en de gevolgen daarvan zijn momenteel volop aan de gang.

 

Zorgen de werfactiviteiten in het met PFAS/PFOS-verontreinigd gebied voor een verhoogd blootstellingsrisico via de lucht in de omgeving?

We begrijpen dat er bij de omwonenden ongerustheid kan zijn over de PFAS/PFOS-verontreiniging. Zowel Lantis als de aannemer dragen er zorg voor dat de verontreinigde gronden binnen het projectgebied blijven, ook in de vorm van opwaaiend stof.

Stofmeetnet rond de Oosterweelwerken meet voortdurend de concentratie fijn stof in de lucht

Om de impact van de Oosterweelwerken op de verspreiding van fijn stof via de lucht in de omliggende woonkernen te meten, rollen Lantis en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) een stofmeetnet uit. Via vijf meetstations – die de volledige Oosterweelwerf omringen – meten we tot het einde van onze werken in dit gebied (2027), continu en ‘in real time’ de concentraties fijn stof in de omgevingslucht. Indien er stofpieken worden gemeten waarschuwt de VMM de stofverantwoordelijke van Lantis, zodat er bijkomende maatregelen genomen kunnen worden.

Belangrijk om hierbij te onderstrepen is dat een stofpiek niet hetzelfde is als een verhoogde aanwezigheid van PFAS in de lucht. Je kan veel fijn stof hebben, maar daarom heb je niet veel PFAS. Niet alle grond waar we in of mee werken is immers verontreinigd. En gezien de aanwezigheid van ook andere activiteiten dan onze werfactiviteiten
kunnen ook die zorgen voor de vorming van fijn stof. De meetresultaten zullen via de website van de VMM raadpleegbaar zijn.

Periodieke metingen op de Oosterweelwerf

Om te controleren of de maatregelen tegen het verspreiden van verontreinigde gronden ook effectief zijn, voert Lantis ook luchtmetingen uit op verschillende locaties en op verschillende tijdstippen op de Oosterweelwerf op Linkeroever.  

Met deze meetcampagne volgt Lantis het potentiële blootstellingsrisico tijdens de werken op over een langere termijn. De resultaten van de metingen voegen we hieronder steeds toe van zodra ze beschikbaar zijn. Alle reeds uitgevoerde luchtmetingen toonden aan dat er geen verhoogd blootstellingsrisico is voor omwonenden via de lucht door stof. 

Bekijk hier de kaart met luchtmetingen.

Reeks 1: 9 juni 2021 – geen PFAS gevonden in stofmeting 

Om het potentiële maximale blootstellingsrisico via stofvorming door de activiteiten op de Oosterweelwerf te berekenen, zijn op 9 juni 2021 ‘totaal stof metingen’ uitgevoerd op drie locaties. Bij zo’n meting wordt de omgevingslucht over een filter gezogen, waarop de aanwezige stofdeeltjes achterblijven. De uitdrukking ‘totaal stof’ betekent dat er geen onderscheid gemaakt wordt in soorten stof die we aantreffen. 

Voor de berekening werd de totaal stofconcentratie gecombineerd met de hoogst gemeten PFAS-concentratie in de bodem binnen de werfzone. De volledige berekening is terug te vinden in onderstaand rapport. Het resultaat van de berekening wordt uitgedrukt in PFOA-equivalent. PFOA is net als PFOS een lid van de ‘PFAS-familie’. Uit de bodemanalyses in opdracht van Lantis op Linkeroever en Zwijndrecht, blijkt dat de verontreiniging voornamelijk uit PFOS bestaat. Om de resultaten te kunnen vergelijken met internationale standaarden, wordt alles omgerekend naar een PFOA-equivalent. 

Uit de berekening blijkt dat er een maximale theoretische opname is van 0,0038 µg PFOA-eq./dag. Deze waarde ligt ruim 10 keer lager dan de gezondheidskundige grenswaarde die het Europese Voedselveiligheidsagentschap (EFSA) hanteert, namelijk 0,044 microgram (µg) PFOA/dag. Zo’n gezondheidskundige grenswaarde geeft aan welke hoeveelheid PFOA je tijdens jouw leven dagelijks maximaal mag opnemen zonder dat dit gevolgen heeft voor je gezondheid. Op basis van deze toetsing kunnen we dus stellen dat er geen verhoogd blootstellingsrisico is voor omwonenden via de lucht door opwaaiend stof van de Oosterweelwerf. 

Om deze berekening te bevestigen, werd op 9 juni 2021 ook een eerste reeks PFAS-luchtmetingen uitgevoerd. Het labo kon geen aanwezigheid van PFAS aantonen. Geen enkele meting gaf namelijk concentraties hoger dan de rapportagegrens van 0,004 µg/m³ tot 0,006 µg/m. Hoeveel lager de werkelijke concentraties liggen, kan niet exact gezegd worden. Hierdoor is het ook niet mogelijk om de PFAS-concentratie in de lucht te vergelijken met de EFSA gezondheidskundige grenswaarde van 0,044 µg PFOA-eq./dag. Een rapportagegrens van 0,006 µg/m³ komt immers overeen met 0,130 µg PFOA-eq./dag (0,006 µg/m³ x 2 x 10,8 m³/dag). 

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 9 juni 2021 terug*: 

Omdat bij deze eerste PFAS-luchtmeting de rapportagegrens niet laag genoeg was om het potentiële blootstellingsrisico te berekenen en af te wegen tegenover de EFSA-grenswaarde, werd de methode verfijnd om een lagere rapportagegrens te bekomen voor de volgende metingen.  

Reeks 2: 29 juni en 1 juli 2021: geen verhoogd blootstellingsrisico gevonden 

De tweede reeks metingen werd uitgevoerd op 29 juni en 1 juli. In totaal zijn er op zes locaties metingen uitgevoerd. De rapportagegrens voor deze metingen lag op 0,0003 µg/m³ tot 0,0004 µg/m³. Daarmee lag de nieuwe rapportagegrens 10 keer lager dan de rapportagegrens van de eerste meeting, waardoor er nog nauwkeuriger gemeten kon worden. Bovendien kan met die rapportagegrens ook het potentiële blootstellingsrisico getoetst worden aan de EFSA gezondheidskundige grenswaarde. 

Op vijf meetlocaties lagen de meetwaarden onder de rapportagegrens, dus werden opnieuw geen PFAS aangetoond. Op de zesde meetlocatie, op het terrein van 3M, werd wel PFOS gevonden, in een concentratie juist boven de rapportagegrens (0,00039 µg/m³). Op basis van dezelfde berekening als in het eerste rapport, komt dit overeen met een potentiële inname van 0,0084 µg PFOA-eq./dag. Deze waarde ligt ruim onder de afgeleide EFSA gezondheidskundige grenswaarde van 0,044 µg PFOA/dag, waarbij uitsluitend blootstelling via de lucht beschouwd wordt. Dit toont opnieuw aan dat er geen verhoogd blootstellingsrisico was voor omwonenden.  

 
Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 29 juni en 1 juli 2021 terug*: 

Reeks 3: 16 juli 2021: geen verhoogd blootstellingsrisico gevonden 

De derde reeks metingen is uitgevoerd op 16 juli. De zes meetlocaties bevonden zich op een deel van de 3M-site die Lantis in werfleen heeft en waar eerder een PFOS-concentratie gemeten werd. Tijdens de meting werd er op de site in de grond gewerkt.

Op elk van de zes punten werd geen PFAS gemeten boven de rapportagegrens. Voor vijf van de zes meetpunten was de rapportagegrens 0,0003 µg/m³. Voor de zesde locatie was er een probleem met de stroomvoorziening, waardoor er slechts de helft van de tijd stof aangezogen werd. Doordat het aangezogen luchtvolume lager ligt, is de rapportagegrens hier 0,0006 µg/m³.  

Om een vergelijking te kunnen maken met de EFSA gezondheidskundige grenswaarde, werd de potentiële maximale dagelijkse PFOS-inname berekend door te veronderstellen dat de werkelijk gemeten concentratie gelijk is aan de rapportagegrens. Dit geeft een maximaal blootstellingsrisico van 0,013 µg PFOA-eq/dag (0,0006 µg PFOS/ = 0,0012 µg PFOA-eq./m³ x 10,8 m³/dag), hetgeen duidelijk lager ligt dan de EFSA gezondheidskundige grenswaarde van 0,044 µg PFOA/dag.  

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 16 juli 2021 terug*: 

Reeks 4: 25 augustus 2021: geen verhoogd blootstellingsrisico gevonden 

De vierde reeks metingen werd uitgevoerd op 25 augustus. Er vonden geen specifieke werken in PFAS houdende grond plaats. Daarom is er gekozen om metingen uit te voeren op locaties waar verstoffing kon optreden (zoals braakliggend terrein), waar gronden liggen opgeslagen en/of werfverkeer aanwezig is. 

De zes meetlocaties lagen verspreid over de werfzone in de buurt van de E34 en het knooppunt Sint-Anna. Het totaal stofgehalte lag hoger op plaatsen met veel werfverkeer dan op braakliggend terrein. Toch werd enkel op het eerste meetpunt PFOS boven de rapportagegrens gemeten. Op de andere plaatsen werd geen PFAS gemeten boven de rapportagegrens van 0,0003 tot 0,0004 µg PFOS/m³ (afhankelijk van het volume lucht per meettoestel). De gemeten PFOS-concentratie op het eerste meetpunt bedroeg 0,0005 µg/m³, wat overeenkomt met een PFOA-equivalent van 0,001 µg/m³. De potentiële dagelijkse PFOS-inname, uitgedrukt als PFOA-equivalent, ligt met 0,011 µg PFOA-eq./dag (0,001 µg PFOA-eq./m³ x 10,8 m³/dag), duidelijk lager dan de EFSA gezondheidskundige grenswaarde van 0,044 µg PFOA/dag. Er werd dus geen verhoogd blootstellingsrisico gevonden. 

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 25 augustus 2021 terug*:

Reeks 5: 17 september 2021: geen verhoogd blootstellingsrisico gevonden 

De vijfde reeks metingen werd uitgevoerd op 17 september. Er vonden geen specifieke werken in PFAS houdende grond plaats. Daarom is er gekozen om metingen uit te voeren op locaties waar verstoffing kon optreden (zoals braakliggend terrein), waar gronden liggen opgeslagen en/of werfverkeer aanwezig is. 

De zes meetlocaties lagen verspreid over de werfzone in de buurt van de E34 en het knooppunt Sint-Anna. Het totaal stof gehalte lag hoger op plaatsen met activiteiten zoals werfverkeer dan op braakliggend terrein. Maar op geen enkel meetpunt werd PFAS gemeten boven de rapportagegrens van 0,0003 tot 0,0004 µg PFOS/m³ (afhankelijk van het volume lucht per meettoestel). Op de vijfde meetlocatie werd er omwille van een stroomonderbreking bij het meettoestel een lager volume lucht verwerkt. Om te compenseren dat er hier minder lang gemeten werd, lag de rapportagegrens voor dit toestel op 0,0007 µg/m³. 

Om een vergelijking te kunnen maken met de EFSA gezondheidskundige grenswaarde, werd de potentiële maximale dagelijkse PFOS-inname berekend door te veronderstellen dat de werkelijk gemeten concentratie gelijk is aan de hoogste rapportagegrens (meetpunt vijf). Dit geeft een maximaal blootstellingsrisico van 0,015 µg PFOA-eq/dag (0,0007 µg PFOS/m³ ofwel 0,0014 µg PFOA-eq./m³ x 10,8 m³/dag), wat duidelijk lager ligt dan de EFSA gezondheidskundige grenswaarde van 0,044 µg PFOA/dag. Er werd dus geen verhoogd blootstellingsrisico gevonden. 

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 17 september 2021 terug*:  

Lagere PFAS-grenswaarden, zelfde resultaat: alle metingen tonen geen verhoogd blootstellingsrisico

Het tijdelijke toetsingskader dat Lantis opstelde, werd in oktober 2021 door het Vlaams Instituut voor Technologie en Ontwikkeling (VITO) beoordeeld en bevestigd, mits enkele aanpassingen. Het belangrijkste hierbij is dat de gemeten PFAS-waarden niet meer worden omgezet naar PFOA-equivalenten om ze zo te kunnen vergelijken met de TWI die door EFSA werd opgesteld van 33 ng PFOA/dag of een concentratie van 4.1 ng/m³ PFOA in de lucht. 

Voortaan wordt de som van vier PFAS (PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS) gebruikt om die af te zetten tegen de gezondheidsnorm. De gezondheidswaarde wordt bovendien verstrengd zodat de som van PFAS voortaan niet hoger mag zijn dan 2,2 ng/m³. 

Het is belangrijk om te weten dat dat ook dit toetsingskader slechts tijdelijk is. Op basis van voortschrijdend inzicht en lopende onderzoeken, wordt dit minstens jaarlijks geëvalueerd en indien nodig bijgestuurd. Eens er Vlaamse normen worden opgemaakt, zal Lantis die uiteraard ook hanteren. 

Vorige metingen opnieuw geëvalueerd met nieuwe methode 

Niet alleen gebruikt Lantis een nieuw toetsingskader voor de toekomstige metingen. We hebben ook de resultaten van de vijf voorgaande metingen vergeleken met de nieuwe grenswaarde. Sommige van de PFAS die gemeten werden, kwamen in zulke lage concentraties voor, dat ze niet exact bepaald konden worden. Ze lagen immers onder de rapportagegrens. Daarom werkten we telkens drie scenario’s uit met de volgende waarden: 

  • ondergrens (OG): de concentraties van de PFAS die gerapporteerd worden als ‘< RG’, worden gelijk gesteld aan nul. 
  • midden grens (MG): de concentraties van de PFAS die gerapporteerd worden als ‘< RG’, worden gelijk gesteld aan de helft van de rapportagegrens. 
  • Bovengrens (BG): de concentraties van de PFAS die gerapporteerd worden als ‘< RG’, worden gelijk gesteld aan de rapportagegrens. 

Conclusie blijft hetzelfde: geen overschrijdingen van toegelaten blootstelling 

Voor de resultaten van de voorgaande metingen verandert er weinig tot niets. De conclusie uit de eerdere rapporten blijft gelden. Op bepaalde locaties is er PFAS in de lucht vastgesteld, maar er is geen sprake van een overschrijding van de toegelaten blootstelling via de lucht. 

Enkel voor de metingen van 16/07 en van 17/09 is er een theoretische kans dat er op 1 specifiek meetpunt een lichte overschrijding was van de toegelaten blootstelling. Maar dat is te wijten aan technische storingen waardoor rapportagegrens verhoogd werd om te compenseren voor een lager volume verwerkte lucht. In realiteit valt te verwachten dat de gemeten waarde in overeenstemming is met de andere meetpunten en dus lager ligt dan de verhoogde rapportagegrens.

Bekijk hier het volledige rapport.*

*Omwille van het beschermen van privacy zijn persoonsgegevens uit de rapporten anoniem gemaakt.

Reeks 6 & 7: 30 september & 1 oktober 2021: geen verhoogd blootstellingsrisico gevonden

Op 30 september en 1 oktober voerden we een nieuwe reeks metingen uit ter hoogte van de Palingbeek (werfzone Scheldetunnel). Die locatie was zeer interessant aangezien er ontgravingswerken uitgevoerd werden en er tijdens het voorgaande bodemonderzoek een verhoogde PFAS-concentratie in de bodem was vastgesteld.

Op beide dagen werden vijf meetpunten opgezet. Op 30 september werden er vier ten noorden van de Charles de Costerlaan geplaatst, het vijfde stond ten zuiden ervan. Een dag later werden de meetstations 4 en 5 iets dichter bij de Charles de Costerlaan geplaatst. Zo konden we de licht verplaatste werfactiviteiten beter opvolgen.

De resultaten voor totaal stof tonen aan dat er weinig verstoffing was in vergelijking met de metingen tijdens drogere perioden (60 à 70 versus 386 µg stof/m³). We kunnen daaruit afleiden dat de uitgevoerde grondwerken slechts beperkt voor verstoffing en bijgevolg potentiële verspreiding zorgden.

Geen enkele meting gaf een PFAS-concentratie boven de rapportagegrens van 0,4 ng/m³. Als we dan uitgaan van een worstcasescenario waarbij de PFAS-concentraties gelijk zijn aan de rapportagegrens, komen we uit op een maximale concentratie van 1,6 ng/m³. De PFAS-concentratie ligt in dit worstcasescenario lager dan de huidige toetsingswaarde van 2,2 ng/m³. We kunnen dus stellen dat er geen verhoogd blootstellingsrisico werd vastgesteld.

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 30 september en 1 oktober 2021 terug*:

Reeks 8: 27 oktober 2021: geen verhoogd blootstellingsrisico gevonden

Op 27 oktober werd een nieuwe reeks metingen uitgevoerd, met vijf meetpunten tussen het terrein van 3M en de E34 en een zesde meetpunt aan de school ‘de Leerexpert’ in Zwijndrecht, ter hoogte van Burchtse Weel.

Door een fout bij het inschakelen van de pomp is er geen meting uitgevoerd op meetlocatie 1, gelegen op het terrein van 3M. Op meetlocatie 4, aan de werfkeet waar ook vervuilde gronden worden gestockeerd, was er eveneens een technisch probleem. Hierdoor lag het volume aangezogen lucht lager dan op andere locaties. Dit lagere volume resulteert in een hogere rapportagegrens voor dit meetstation (1 ng/m³) in vergelijking met de analyses uitgevoerd voor de andere meetstations (0,2 tot 0,5 ng/m³). 

De resultaten voor totaal stof tonen opnieuw aan dat er weinig verstoffing was in vergelijking met de metingen tijdens drogere perioden (60 à 70 versus 386 µg stof/m³). We kunnen daaruit afleiden dat de uitgevoerde activiteiten slechts beperkt voor verstoffing en dus potentiële verspreiding zorgden.

Hoewel er voor meetstation 4 geen PFAS gevonden werden boven de rapportagegrens van 1 ng/m³, is er een theoretische kans – indien de effectieve concentratie gelijk zou zijn aan de rapportagegrens – dat het totale PFAS-gehalte gelijk is aan 4 ng/m³. Omdat hier wetenschappelijk gezien geen zekerheid over bestaat, doen we over dit meetpunt geen uitspraak. Gezien de lagere rapportagegrens voor de andere meetpunten, kan hiervoor wel met zekerheid gesteld worden dat de huidige toetsingswaarde van 2,2 ng/m³ niet overschreden werd. We kunnen dus stellen dat er geen verhoogd blootstellingsrisico werd vastgesteld.

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 27 oktober 2021 terug*:

Reeks 9: 25 november 2021: PFAS-concentratie gemeten op de werf op korte afstand tot de werkzaamheden

Op 25 november 2021 zijn er werken uitgevoerd op de 3M site in het kader van de aanleg van de veiligheidsberm en dan met name de aanvoer van met PFAS-vervuilde grond. Dergelijke activiteiten houden een bijkomend verspreidingsrisico in. Daarom zijn er totaal stof- en PFAS-metingen uitgevoerd op verschillende locaties.

De resultaten voor totaal stof tonen in het algemeen aan dat er weinig verstoffing was (20 tot 66 µg/m³) in vergelijking met de metingen uitgevoerd gedurende drogere perioden (60/70 tot 386 µg stof/m³). De verstoffing ten gevolge van de activiteiten bleek, mede door de weersomstandigheden, zeer beperkt.

Wat PFAS betreft zijn er enkel effectieve PFOS-concentraties vastgesteld ter hoogte van de twee meetpunten aan de ingang van de 3M site, daar waar de vrachtwagens geladen werden en het terrein opreden. Ter hoogte van de overige drie meetpunten verder op het terrein waren de vastgestelde PFAS-concentraties kleiner dan de rapportagegrens van 0,5 en 0,4 ng/m³. Dit wil zeggen dat er enkel met voldoende zekerheid gesteld kan worden dat de concentratie onder de RG lag, zonder hier een exacte concentratie voor te bepalen.

De tijdelijke toetsingswaarde voor arbeiders (2,2 ng/m³) wordt ter hoogte van deze drie punten voor geen van de berekende grenzen (onder, midden en boven) overschreden. Op de twee meetpunten ter hoogte van de ingang is er dus wel een PFAS-concentratie gemeten van respectievelijk 1,4 en 2,0 ng/m³. Voor de laagste concentratie vastgesteld ter hoogte van meetpunt 1 valt de middengrens samen met de tijdelijke toetsingswaarde en houdt de bovengrens een overschrijding in. Ter hoogte van meetpunt 2 blijkt er sprake van een overschrijding van de tijdelijke toetsingswaarde voor zowel de midden- als bovengrens. De vastgestelde PFAS-concentraties zijn de hoogste concentraties in lucht gemeten sinds de opstart van de metingen. Daarnaast is er bij voorgaande meetcampagnes niet eerder op twee meetpunten een PFAS-concentratie vastgesteld. Hierdoor is het momenteel nog niet mogelijk om te bepalen of het een werkelijk verschil in concentratie betreft, of dat er toch andere factoren spelen. Wanneer de, door het labo ingeschatte, meetfout van 20 tot 30 % in acht genomen wordt, lijkt het verschil van een factor 1,5 eerder relatief. Mogelijks levert de toenemende dataset in de toekomst meer inzichten op.

Vast staat wel dat de teruggerekende PFAS-concentratie per kg stof, voor meetpunt 1 en 2 bedraagt dit respectievelijk 21 en 42 mg PFAS per kg droge stof, merkelijk hoger liggen dan de concentraties die zijn vastgesteld in de getransporteerde grond en tijdens bodemonderzoeken binnen de hele werfzone. Vermoedelijk is het wel mogelijk dat dergelijke hoge concentraties voorkomen op de 3M site. Echter is het ook uit de analyse van de windrichting niet geheel duidelijk of de oorzaak daar gezocht moet worden.

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 25 november 2021 terug*:

Reeks 10: 22 december 2021: PFAS-concentratie gemeten aan de rand van de werf op korte afstand tot de werkzaamheden. Vermoedelijk geen verhoogd blootstellingsrisico gezien de windrichting.

Op 22 december 2021 zijn er totaal stof en PFAS-metingen uitgevoerd op korte afstand van de Neerstraat te Zwijndrecht. De aanleiding was het uitvoeren van grondwerken vlakbij de Neerstraat en de melding van VMM/VITO dat de weersomstandigheden gelijkaardig zouden zijn aan die waarbij eerder reeds fijn stof pieken geregistreerd werden. Of deze veroorzaakt werden door activiteiten op de werf is niet met zekerheid te zeggen.

De twee meetpunten lagen tegen de zuidgrens van de werf aan. Meetpunt 1 lag aan de westelijke rand van werkzone. Meetpunt 2 bevond zich op kortere afstand en juist ten zuiden, windopwaarts dus, van de op dat moment uitgevoerde werken. Vanuit meetpunt 2 bekeken, bevond meetpunt 1 zich iets meer in de windafwaartse lijn. De meetresultaten tonen dat de stofvorming (50 en 69 µg/m³) laag was vergeleken met de meetresultaten tijdens drogere periodes (60/70 tot 386 µg stof/m³).

Wat PFAS betreft was de concentraties op meetpunt 1 kleiner dan de rapportagegrens (RG). Op meetpunten 2 is er wel een PFAS-concentratie gemeten van 2,0 ng/m³. De concentratie van de overige drie PFAS ligt onder de rapportagegrens van 0,5 ng/m³. Volgens de berekende onder-, midden en bovengrens was er ter hoogte van meetpunt 1, dat dichter bij de bewoning lag, geen overschrijding van de tijdelijke toetsingswaarde voor arbeiders (2,2 ng/m³). Voor meetpunt 2 valt de berekende ondergrens onder de tijdelijke toetswaarde, maar wijzen zowel de middengrens als de bovengrens op een overschrijding. Echter worden verhoogde concentraties ter hoogte van de bewoning onwaarschijnlijk geacht, aangezien emissies ten gevolge van de werkzaamheden door de heersende windrichting (voornamelijk) weggevoerd werden van de woningen gelegen ten zuiden van de werf.

Vertrekkende van de gemeten stof- en PFAS-concentratie kan teruggerekend worden naar de hoeveelheid PFAS per kg stof. Deze waarde blijkt echter merkelijk hoger te zijn dan de bodemconcentraties in deze zone van de werf, en zelfs de gehele werkzone, vastgesteld tijdens eerder uitgevoerde bodemanalyses (hoogste concentratie vastgesteld bij boring B20003: 551 µg PFAS/kg droge stof). Er is vandaag geen eenduidige verklaring voor deze vaststelling. Mogelijks heeft dit te maken met het heterogene verticale profiel van PFAS-concentratie in de bodem, of met de waterafstotende eigenschap van PFAS waardoor stofdeeltjes met geadsorbeerde PFAS sterker zullen verstoffen dan stofdeeltjes met minder of geen geadsorbeerde PFAS.

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 22 december 2021 terug*:

Reeks 11: 28 maart 2022: geen verhoogd PFAS-blootstellingsrisico vastgesteld

Op 28 maart 2022 zijn er drie metingen opgezet. Belangrijke aanleidingen voor deze metingen waren het droge weer en de vele overschrijdingen van de fijn stof (PM10) waarschuwings-/actiedrempel ter hoogte van de monitoringstations van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). De verhoogde fijn stof (PM10) zeggen niet direct iets over de eventuele PFAS-blootstelling. Om hier op een zo kort mogelijke termijn inzicht in te krijgen, werd besloten om uitzonderlijk flexibele metingen in te zetten buiten de werf. De resultaten van deze metingen worden gekenmerkt door een hogere rapportagegrens dan de metingen uitgevoerd door de VMM, maar zijn in het algemeen wel sneller beschikbaar.

Op twee locaties (Burchtse Weel en Neerstraat) is er een technisch probleem opgetreden waardoor het aangezogen volume lucht te beperkt is om een zinvolle toetsing uit te voeren en een uitspraak te doen over de eventuele PFAS-blootstelling.

Het meetpunt waarvan wel resultaten beschikbaar zijn, is de waterzuiveringsinstallatie van Lantis op de 3M site. Uit de totaal stof metingen blijkt dat de hoeveelheid stof beperkt was in vergelijking met de verstoffing gemeten tijdens andere droge periodes. Mogelijk zat de afwezigheid van activiteit op het terrein hier voor iets tussen. De PFAS-concentraties waren allemaal kleiner dan de rapportagegrens van 0,1 ng/m³. Dit maakt ook dat er volgens de berekende onder-, midden- en bovengrens geen overschrijding was van de tijdelijke toetsingswaarde voor zowel arbeiders als omwonenden, waaraan enkel getoetst wordt in de directe omgeving van bewoning.

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 28 maart 2022 terug*:

Reeks 12: 29 maart 2022: geen verhoogd PFAS-blootstellingsrisico vastgesteld

Op 29 maart 2022 zijn er drie stof- en PFAS-metingen opgezet. Belangrijke aanleidingen voor deze metingen waren, net zoals op 28 maart, het droge weer en de vele overschrijdingen van de fijn stof (PM10) waarschuwings-/actiedrempel ter hoogte van de monitoringstations van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM).

De meetresultaten voor stof tonen aan dat er ter hoogte van de twee meetpunten die zich op (zeer) korte afstand van de werf bevinden verstoffing was. Het derde meetpunt bevond zich bij de waterzuiveringsinstallatie van Lantis op de 3M site, maar hier trad omzeggens geen verstoffing op.

Op basis van de PFAS-meetresultaten kan er gesteld worden dat de verhoogde stofconcentraties niet gepaard gingen met een verhoogde PFAS-blootstelling. Alle resultaten liggen onder de rapportagegrens van 0,1 of 0,2 ng/m³ (afhankelijk van het aangezogen volume). Deze rapportagegrenzen laten in de meeste gevallen een toetsing aan de tijdelijke toetsingswaarde voor omwonenden toe volgens de verschillende benaderingen (onder-, midden- en bovengrens). Enkel volgens de bovengrens benadering voor de twee meetpunten met de hogere rapportagegrens (Burchtse Weel en Neerstraat) kan geen uitspraak gedaan worden. Uit de toetsing volgens de overige benaderingen volgt dat de PFAS-concentratie ter hoogte van de drie meetpunten minstens kleiner was dan de tijdelijke toetsingswaarde voor omwonenden.

Hieronder vind je de resultaten van de metingen van 29 maart 2022 terug*:

*Omwille van het beschermen van privacy zijn persoonsgegevens uit de rapporten anoniem gemaakt.

Op 19/04/2022 heeft de Raad van State dat de conformverklaringen voor de grondwerken op de werven Linkeroever en Scheldetunnel opnieuw geschorst. Het arrest legt de grondwerken in en met verontreinigde grond op onze werven in Linkeroever en Zwijndrecht tijdelijk stil.

Laatste update: 27/04/2022

Verdwijnt buurtpark ‘t Schijntje?

Buurtpark ’t Schijntje - gelegen tussen de R1 en de Ten Eekhovelei -  verdwijnt niet.
De hondenweide en de speeltuin verplaatsen we slechts tijdelijk voor enkele voorbereidende werken in het kader van de Oosterweelverbinding. Deze werken vinden plaats in de zone tussen de Noordersingel, de Ten Eekhovelei, de Ring en onder het Viaduct van Merksem.
 

Hoe is Lantis omgegaan met het eerste advies van de Commissie Grondverzet Oosterweel (14/7/2021)?

Wat hield het advies juist in? 

Op 14 juli 2021 stelde Vlaams minister Lydia Peeters samen met de opdrachthouder voor de aanpak van de PFS-problematiek het rapport voor van de ‘Commissie Grondverzet’. Die expertencommissie boog zich over de vraag of er door de Oosterweelwerken een bijkomend risico op verdere verontreiniging bestaat.

De expertencommissie formuleerde 2 hoofdaanbevelingen om maximaal risicogebaseerd te werken.

  • Dat is enerzijds een herzonering van de werf, waarbij het gebied nauwgezet wordt heringedeeld volgens de gemeten verontreiniging en alle gronden met PFOS-waarden boven 3µg/kg ds volgens een risico-evaluatie worden verzet. Dat laat toe om het standstill-principe zeer doelgericht toe te passen en de aanwezige bodem enkel aan te vullen met grond met dezelfde of een lagere PFOS-waarde.
  • Een tweede belangrijke aanbeveling is om de zwaarst vervuilde grond, met waardes van meer dan 70µg/kg ds, te concentreren in 1 berm (die op het bedrijfsterrein van 3M wordt aangelegd) en waarbij deze grond boven en onder wordt afgedekt zodat deze geen impact heeft op de aanwezige bodem.

Tegelijk stelt de expertcommissie vast dat Lantis in vrijwel alle operaties goede praktijken en beste beschikbare technieken hanteert. Lantis doet dat met veel aandacht voor de verontreinigde gronden.

Uit de analyse blijkt dat er nog voor een aantal aspecten verbetering mogelijk is. Het gaat niet om een grote omslag in aanpak, geen koerswijziging, maar veeleer aanvullende aanbevelingen. De commissie vraagt om verdere optimalisatie van bepaalde processen en het consequent doortrekken van werklijnen die ze voor zichzelf hadden uitgezet.


Inwoners kunnen gerust zijn dat indien Lantis de lijn doortrekt en de aanbevelingen volgt, de werken de PFOS-verontreiniging niet negatief zullen impacteren. Bovendien vraagt de commissie dat Lantis ook meer zal inzetten op transparante communicatie met de bewoners, die hierin ook actieve rol kunnen opnemen.

Het volledige rapport is te raadplegen op de website van Vlaanderen

Hoe is Lantis omgegaan met dit advies?

Lantis neemt de aanbevelingen van de Commissie ter harte. 

  • In juni 2021 is Lantis gestart met periodieke luchtmetingen. Aan de hand van deze metingen gaan we na of het stof dat wordt aangetroffen op de werf PFOS bevat. De resultaten zijn telkens zeer duidelijk: er is geen verhoogd blootstellingsrisico via de lucht. Op vraag van de Expertencommissie blijven we deze meetcampagnes uitvoeren voor betere resultaten op de langere termijn. De uitvoering van luchtmetingen wordt ondertussen via omgevingsvergunningen verankerd in de uitvoeringen van de werken. De resultaten van deze meetcampagnes worden telkens ook op de website gepubliceerd. Daarnaast zijn ze ook te raadplegen via het dashboard dat op onze website staat.
  • Daarnaast hebben Lantis en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) een stofmeetnet uitgerold, waarbij we voortdurend de concentraties van fijn stof in de omgevingslucht rond de Oosterweelwerf meten. Op die manier monitoren we continu en ‘in real time’ wat de lokale bijdrage van de Oosterweelwerken is aan de hoeveelheid fijn stof in de lucht. Lees hier meer
  • De reeds opgemaakte Technische Verslagen (november 2021) voor de werven ‘Scheldetunnel’ en ‘Linkeroever’ werden aangepast aan de verlaagde norm voor vrij hergebruik van 3 µg/kg ds PFOS/PFOA*. Voor de werven 'Oosterweelknoop', ‘Kanaaltunnels’ en ‘R1-noord’ werd meteen gewerkt met de verlaagde norm van 3 µg/kg ds PFOS/PFOA. 
  • Burgers kunnen via de website snel en eenvoudig meldingen doen wanneer ze zaken opmerken waar ze vragen bij hebben (zie Contact op de homepagina van de website). 
  • Er wordt geen grond met een concentratie > 70 µg/kg ds gebruikt in de leeflagen.* 
  • Het grond- en oppervlaktewater wordt gemonitord en dit wordt ook via het dashboard gedeeld door Lantis. 
  • De Palingbeek wordt minder diep en minder breed uitgegraven zodat er minder volume aan zwaar vervuilde grond opgegraven wordt. Zo kunnen alle gronden van de Palingbeek naar het terrein van 3M, en moet er wellicht geen zwaar verontreinigde grond meer verwerkt worden in een berm aan de Scheldetunnel.**

OPGELET: Op 29 december 2021 velde de Raad van State een arrest waarmee de Technische Verslagen van de Oosterweelwerken Linkeroever en Scheldetunnel werden geschorst. Om tegemoet te komen aan het oordeel van de Raad van State heeft Lantis aparte Kadastrale Werkzones opgemaakt per vergund project.

** Update maart 2022: naar aanleiding van de integratie van de Oosterweelwerken in een ruimer saneringstraject wordt dit opnieuw bekeken en wordt er naar gestreefd om toch de volledige herinrichting van de Palingbeek zoals voorzien te kunnen realiseren, dit gecombineerd met een sanering van deze omgeving en het afsnijden van de stroom van PFAS-vervuild grondwater naar de Palingbeek.

Hoe garandeert Lantis dat het de aanbevelingen van de Expertencommissie Grondverzet toepast?

Lantis heeft de aanbevelingen verankerd in officiële documenten. Op deze manier kan Lantis extern gecontroleerd worden op de toepassing van de aanbevelingen.
Lantis heeft enerzijds de Technische Verslagen (november 2021)* geactualiseerd (zowel Linkeroever als Scheldetunnel), en heeft  hierin de aanbevelingen van de commissie met betrekking tot het grondverzet meegenomen. De andere aanbevelingen zijn  gekoppeld aan de verschillende vergunningen voor de werken. Daartoe heeft Lantis vrijwillig  een “Bijstelling van de voorwaarden” van deze vergunningen aangevraagd. Op deze manier worden de aanbevelingen concreet en kunnen de verschillende toezichthoudende instanties op het terrein ook controleren of Lantis en zijn aannemers zich aan deze Technische Verslagen en bijgestelde voorwaarden houden, en zelfs optreden.

OPGELET: Op 29 december 2021 velde de Raad van State een arrest waarmee de Technische Verslagen van de Oosterweelwerken Linkeroever en Scheldetunnel werden geschorst. Om tegemoet te komen aan het oordeel van de Raad van State heeft Lantis aparte Kadastrale Werkzones opgemaakt per vergund project.

Laatste Update: 7 maart 2022

Bestaan er abonnementen voor de Park and Rides?

Ja, als werkgever kan je een abonnement afsluiten voor je werknemers. Als abonnementhouder betaal je € 25 per maand of € 300 per jaar om in de Park and Ride te parkeren. Neem contact op met de projectmanager P&R via infoatpenrantwerpen.be.

Zit er ook PFAS/PFOS in het grondwater?

Er werd inderdaad ook PFOS teruggevonden in het grondwater binnen het projectgebied Linkeroever. Die verontreiniging bevindt zich langs de E34 tot aan de Charles de Costerlaan en tot in de knoop Sint-Anna. Het strekt zich dus minder ver uit dan de verontreiniging in het vaste deel van de bodem. 
 
Het grondwater dat we tijdens de werken oppompen, wordt gezuiverd alvorens het naar de Schelde wordt afgevoerd of terug in de bodem wordt gepompt. Daartoe werd een speciale waterzuiveringsinstallatie gebouwd binnen de werfzone Linkeroever. De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) volgt deze waterzuivering op.

We detecteren geen PFOS meer in het gezuiverde water dat naar de Schelde wordt afgevoerd of dat terug in de bodem wordt gebracht. De meest gedetailleerde metingen kunnen een concentratie vanaf 0,1 microgram/l vinden. Dat is ook de norm die opgelegd is in de vergunning voor het terugpompen van het water in de grond. Voor het afvoeren van het water in de Schelde ligt de norm op 1 microgram/l. Dat er in het water dat het waterzuiveringsstation verlaat geen PFOS boven de detectielimiet meer gevonden wordt, toont aan dat onze zuivering zeer secuur en conform de normen gebeurt. Een overzicht van de metingen in het water dat in de grondwaterzuiveringsinstallatie toekomt en vervolgens verlaat, vind je op deze grafiek.

Lozingsnormen PFOS-houdend grondwater

 

Wordt de verontreiniging van PFOS verspreid door grondwater op te pompen voor de Oosterweelverbinding?  

Neen, door het grondwater op te pompen, nemen we net een deel van de verontreiniging weg. Al het grondwater dat we in het verontreinigde gebied oppompen, wordt namelijk gezuiverd voordat het naar de Schelde wordt afgevoerd of terugvloeit in de bodem. Hiervoor is speciaal binnen de werfzone Linkeroever een waterzuiveringsinstallatie gebouwd. 

De lozingsnorm ligt op de laagst meetbare waarde (detectiewaarde) en wordt ook opgevolgd door de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Er werd geen PFOS meer gevonden in het gezuiverde water, dus wordt er geen verontreiniging verspreid maar net weggenomen. Het grondwater gaat er dus op vooruit.

Wordt de verontreiniging van PFOS verspreid door de aanleg van de Scheldetunnel? 

Neen. Binnen het projectgebied Scheldetunnel worden volgens alle beschikbare gegevens geen concentraties boven de 0,5 µg/l PFOS/PFOA vastgesteld. Diverse meetresultaten bevinden zich zelfs onder de rapportagegrens van 0,1 µg/l.

Verder worden alle vereiste maatregelen genomen om verdere verspreiding van de PFOS-contaminatie in het grondwater te vermijden. Zo zal bijv. de bouw van de Scheldetunnel grotendeels gebeuren in waterdichte bouwkuipen, zogenaamde polderconstructies. Voorafgaand aan de verlaging van de grondwatertafel wordt rondom de werkput een waterdichte constructie aangebracht tot in de Boomse klei. Binnen deze waterdichte bouwkuipen zal het grondwater verlaagd worden, maar dit heeft geen impact op de grondwaterstand rondom de bouwkuip.

Daarnaast wordt voorafgaand aan de bouwwerken een werfgebonden omgevingsvergunning aangevraagd waarbij alle geplande grondwaterverlagingen voor de aanleg van de Scheldetunnel in detail worden bestudeerd. Tevens zal er een doorgedreven monitoring van de grondwaterstanden plaatsvinden ter hoogte van en rondom het projectgebied. De nulmeting voor deze monitoring is trouwens al geruime tijd geleden opgestart waarbij de natuurlijke fluctuaties in beeld worden gebracht. 

Verdwijnt de bufferzone tussen industrie, wegen en bewoning bij het rooien van het Sint-Annabos?

Het Sint-Annabos laten we grotendeels staan bij de aanleg van de Oosterweelverbinding. In de oorspronkelijke plannen was het de bedoeling om een deel van het weggegraven zand van de nieuwe Scheldetunnel tijdelijk te stockeren in het Sint-Annabos. Hiervoor moest een groot deel van het bos verdwijnen. In september 2016 hebben we echter een alternatieve stockageplaats gevonden voor dit zand: het Noordelijk Insteekdok. Hierdoor kan het grootste deel van het Sint-Annabos (52.3 ha) blijven staan bij de aanleg van de Oosterweelverbinding en is er dus geen sprake meer van het rooien van het bos.

Hoeveel parkeerplaatsen zijn er beschikbaar in de Park and Ride?

De grootste Park and Ride, met plaats voor 1700 wagens, vind je vlak naast de afrit van de A12 aan de Noorderlaan. In Merksem biedt het Park and Ridegebouw aan de Bredabaan onderdak aan 685 wagens.De Park and Ride aan de Blancefloerlaan op Linkeroever beschikt over 1500 parkeerplaatsen. Meer informatie
 

Hoe sterk is de verontreiniging met PFAS/PFOS op Linkeroever?

Welke PFAS-waarden werden er op Linkeroever gemeten? 

Sinds de PFAS-kwestie in het nieuws kwam, kregen we heel wat vragen over de PFAS-concentraties in ons projectgebied. Daarom spelen we letterlijk open kaart. We maken alle metingen, zowel van de grond als de lucht in het Oosterweelprojectgebied, openbaar in een interactieve kaart. Daarnaast geven we ook de cijfers mee van de metingen in het door Lantis opgepompte en gezuiverde grondwater. 

Bekijk de hier de volledige kaart met staalnames.  

Welk toetsingskader en welke zoneringscriteria hanteert Lantis voor de PFAS-verontreiniging?

Voor de afbakening van de PFAS-houdende kadastrale werkzone wordt het toetsingskader dat door de OVAM werd gepubliceerd op 5 maart 2021 gehanteerd.

In februari 2022  werden de zoneringscriteria binnen de PFAS-houdende kadastrale werkzone bijgesteld, naar aanleiding van het advies van de Expertencommissie Grondverzet. 

Hierbij werd door de commissie een principe gehanteerd, dat verder gaat dan het standstillprincipe uit de grondverzetregeling en dit ter maximale bescherming van de gezondheid van de omwonenden. Het onderstaande overzicht vat de hergebruiks-mogelijkheden samen:

Gronden met concentraties tussen 3 µg/kg ds PFOS/PFOA of 8 µg/kg ds som PFAS en 14,4 µg/kg ds som PFAS. 

  • Aan de 3-delige code wordt ! toegekend. 
  • Op de werf is deze gestapelde grond herkenbaar met een gele kleurcode
  • Gebruik toegestaan binnen de PFAS-houdende kadastrale werkzone in zones met een gele, oranje of rode kleur

Gronden met concentraties tussen 14,4 µg/kg ds som PFAS en 47 µg/kg ds som PFAS

  • Aan de 3-delige code wordt !! toegekend. 
  • Op de werf is deze gestapelde grond herkenbaar met een oranje kleurcode
  • Gebruik toegestaan binnen de PFAS-houdende kadastrale werkzone in zones met een oranje of rode kleur
  • Actief recreatief gebruik op niet-verharde bodem wordt vermeden en toegang wordt ontmoedigd 

Gronden met concentraties > 47 μg/kg ds som PFAS  en < 1000 μg/kg ds som PFAS  

  • Aan de 3-delige code wordt !!! toegekend. 
  • Op de werf is deze gestapelde grond herkenbaar met een rode kleurcode
  • Gebruik toegestaan binnen de PFAS-houdende kadastrale werkzone in zones met een rode kleur
  • Speciale maatregelen zijn nodig bij hergebruik van deze gronden (afdek met leeflaag, kleilaag en folie en onderafdek).    

Gronden met concentraties > 1000 μg/kg ds som PFAS  

  • Aan de 3-delige code wordt !!!! toegekend. 
  • De grond wordt meteen afgevoerd buiten de werf voor verdere verwerking. Er is geen hergebruik binnen de werf toegestaan

Kleurcodes maken kwaliteit grondhopen duidelijk voor de omgeving 

Verspreid over de werf liggen verschillende grondhopen, zowel aangevoerde als uitgegraven grond. Iedere grondhoop krijgt standaard een code, zodat we te allen tijde weten welke kwaliteit die grond heeft. 

We begrijpen dat omwonenden zich vragen stellen bij de grondhopen die ze zien. Welke zijn verontreinigd? Welke grond is aangevoerd? Om dat helder te maken, werken we - na een vraag van de burgerbeweging ‘Zwijndrecht Gezond’ - met kleurcodes in plaats van een technische code. Aan de hand van de kleurcode kan men dan zelf afleiden welke kwaliteit de grond heeft. 

De kleurcodes die we gebruiken op onze werf: 

Groen: gronden afkomstig uit bodemlagen met concentraties minder dan 3 µg/kg ds PFOS/PFOA en 8 μg/kg ds som PFAS

  • De grond mag vrij gebruikt worden.  

Geel: gronden afkomstig uit bodemlagen met concentraties tussen 3 µg/kg ds PFOS/PFOA of 8 µg/kg ds som PFAS en 14,4 µg/kg ds som PFAS. 

  • Gebruik toegestaan binnen de PFAS-houdende kadastrale werkzone in zones met een gele, oranje of rode kleur

Oranje: gronden afkomstig uit bodemlagen met concentraties tussen 14,4 µg/kg ds som PFAS en 47 µg/kg ds som PFAS

  • Gebruik toegestaan binnen de PFAS-houdende kadastrale werkzone in zones met een oranje of rode kleur

Rood: gronden afkomstig uit bodemlagen met concentraties > 47 μg /kg DS som PFAS

  • Gebruik toegestaan binnen de PFAS-houdende kadastrale werkzone in zones met een rode kleur
  • Speciale maatregelen zijn nodig (inpakken met kleilaag en folie)

 

UpdateOp 19/04/2022 heeft de Raad van State dat de conformverklaringen voor de grondwerken op de werven Linkeroever en Scheldetunnel geschorst. Het arrest legt de grondwerken in en met verontreinigde grond op onze werven in Linkeroever en Zwijndrecht tijdelijk stil. De juridische analyse van het arrest en de gevolgen daarvan zijn momenteel volop aan de gang.

Wat verandert er aan de zuidelijke helft van de Ring?

Het zuidelijke deel van de Ring - het stuk tussen de Kennedytunnel op Rechteroever en de knoop met de E313/E34 - valt buiten het projectgebied van de Oosterweelverbinding. 

Hier worden dus geen Oosterweelwerken uitgevoerd. Al zullen de Oosterweelwerken er wel voor zorgen dat de mobiliteit en de leefbaarheid ook hier erop vooruitgaat. Hoe? Doordat we het verkeer beter spreiden op de Ring, zal het minder druk worden op het zuidelijke deel van de Ring en in de Kennedytunnel. Op de Ring zal namelijk vooral lokaal verkeer rijden, terwijl doorgaand verkeer en havenverkeer over een noordelijk alternatief - het zogenaamde haventracé - gestuurd zal worden. Zo krijg je meer ademruimte op de Ring, inclusief op het zuidelijke deel ervan. 

Staan er dan geen specifieke projecten op stapel om het zuidelijke deel van de Ring aangenamer en gezonder te maken? Toch wel. Maar deze vallen niet onder Oosterweel. De stad zal hier in het kader van de Grote Verbinding werk van maken. Meer info over die projecten lees je op www.degroteverbinding.be.

Waarom bouwen we een tijdelijke R1?

Een van de meest ingrijpende onderdelen van de Oosterweelverbinding komt er in Antwerpen Noord waar de Antwerpse Ring zoals we die vandaag kennen verdwijnt. Het Viaduct van Merksem breken we er af en maakt er plaats voor een ingesleufde, dieperliggende Ring die deels overkapt wordt. De Ring verdwijnt zo uit het zicht en op de vrijgekomen ruimte komen meerdere nieuwe parken voor extra groen. 

Deze transformatie van een viaduct naar een insleufde Ring is geen eenvoudige klus. Dagelijks passeren er ongeveer 140.000 voertuigen en het is een belangrijke noord-zuidverbinding. Samen met de aannemer hebben we de voorbije jaren binnen de budgettaire krijtlijnen naar een oplossing gezocht die én weggebruikers een stabiele en veilige route biedt én leefbaar is voor de omgeving. Uiteindelijk kozen we voor de piste om naast het Viaduct van Merksem een tijdelijke R1 of Bypass te bouwen. Deze tijdelijke snelweg - een vijf kilometer lange constructie die deels over de begane grond loopt en deels over het Albertkanaal – biedt een gelijkwaardig alternatief voor de R1 en staat zo toe om het verkeer in goede banen te leiden tijdens de werken. Dankzij de Bypass houden we het verkeer maximaal op het hoofdwegennet en vermijden we sluipverkeer in de omliggende woonwijken. Ook geeft het de aannemer voldoende ruimte om de werken uit te voeren, waardoor we het aantal fasewissels voor het verkeer kunnen beperken. Tot slot zijn de werken hierdoor sneller klaar waardoor je in 2030 over de nieuwe verdiepte Ring kan rijden. 

Op welke vervoersmiddelen kan je overstappen vanaf de Park and Ride?

Eens geparkeerd, stap je over op een vervoermiddel naar keuze: tram of bus, een (elektrische) deelfiets of -step. Ook deelwagens staan hier klaar. Meer dan parkeergebouwen zijn de park-and-rides hubs voor een slimme mobiliteit naar de stad.
 

Kan de Oosterweelverbinding overkapt worden?

We houden maximaal rekening met een toekomstige overkapping van de Ring binnen ons projectgebied . In het noorden van de stad wordt het Viaduct van Merksem afgebroken en leggen we de R1 in een dieperliggende sleuf die we tijdens de Oosterweelwerken reeds op bepaalde plaatsen overkappen: 

  • Groenendaallaan: een overkapping van zo’n 850 meter brengt rust en groen in de buurt rond Luchtbal en Merksem. Op de overkapping komt een groot park dat beide wijken met elkaar verbindt: Ringpark Groenendaal.
  • Lobroekdok: tussen het Albertkanaal en de kop van het Lobroekdok ontstaat Ringpark Lobroekdok. Dit nieuw waterrijk groengebied is maar liefst 10 hectare groot en telt 14 voetbalvelden.
  • Sportpaleis: voor het Sportpaleis komt een groot nieuw plein op de overkapping. Door de overkapping worden de Kronenbrugwijk in Deurne en de Slachthuiswijk met elkaar verbonden. De horeca rond het slachthuis en op de Dam wordt zo meer toegankelijk voor bezoekers.
  • Hof ter Lo: tussen het Rivierenhof en Hof ter Lo is de overkapping ongeveer 100 meter breed en maakt deel uit van Ringpark Het Schijn.
  • Oosterweelknooppunt: het wegencomplex ten zuiden van de haven wordt deels overkapt. Hier komt het Ringpark Noordkasteel.

De stukken die nog niet overkapt worden, maken we klaar zodat ze op een later moment overkapt kunnen worden. We leggen de Ring hier in een dieperliggende, open sleuf met muren die een dak kunnen dragen. Ook voorzien we nu al extra ruimte voor toekomstige vluchtgangen.
 

Wat zijn de gevolgen van de heraanleg van de Ring aan Schijnpoort voor de plannen voor Spoor Oost?

De precieze invulling van de zone ‘Spoor Oost’ behoort niet tot de plannen voor de Oosterweelverbinding. Met de verbetering van het verkeersknooppunt aan het Sportpaleis maken we deze zone wel goed bereikbaar, wat de uiteindelijke invulling ook zal zijn. Doordat we de overbelaste verkeersknoop aan het Sportpaleis vernieuwen, creëren we immers een vlotte en veilige doorstroming van auto- en vrachtwagenverkeer, openbaar vervoer en fiets- en wandelverkeer. Bovendien verdwijnt hierdoor het sluipverkeer in de omliggende wijken.

Waar vind ik de meetresultaten terug voor PFAS op de Oosterweelwerf?

We hebben interactieve dashboards opgesteld die we regelmatig bijwerken om de nieuwste resultaten toe te voegen. Enerzijds zijn er de resultaten van de grond- en luchtmetingen. Anderzijds geven we ook de resultaten van de grondwaterzuiveringsinstallatie. Daarmee reinigen we het opgepompte grondwater voor we het water weer laten infiltreren in de ondergrond of laten wegvloeien in de Schelde.

Waarom zijn er verschillende kleurschakeringen bij de meetpunten op de kaart?

Voor de grondmetingen hebben we de resultaten onderverdeeld volgens de grenswaarden die gelden voor het gebruik van grond dat PFOS bevat: 3 en 70 µg/kg ds.*
Voor de luchtmetingen worden de resultaten getoetst aan een conservatief toetsingskader, afgeleid uit de meest recente normen. De gezondheidsnorm voor alle PFAS samen ligt daar op 2,2ng/m³.

Op verschillende plaatsen werden meerdere stalen genomen. Die kunnen zowel verschillen in de tijd als in de diepte (voor grondmetingen). Wanneer de resultaten van die metingen verschillen, krijg je een mix van de respectievelijke kleuren.

Kan ik uit deze resultaten ook iets afleiden voor mijn woonomgeving?

Lantis is enkel bevoegd om metingen uit te voeren binnen het Oosterweelprojectgebied. Dat gebied duiden we ook aan met de projectgrens op de kaart. Deze metingen zijn dus niet zomaar toepasbaar op de woongebieden daarrond. Want de vervuilingsconcentraties verminderen snel eens je weggaat van de kern van de vervuiling; 3M. Hoewel de cijfers uit onze metingen een indicatie kunnen zijn, is het niet mogelijk om conclusies voor de woonomgeving te trekken zonder effectieve metingen in die omgeving.

Waarom worden de luchtmetingen van 9/6/2021 niet vermeld op de kaart?

De techniek voor de eerste luchtmeting liet ons nog niet toe om PFAS-concentraties lager dan 0,004µg/m³ of 4ng/m³ te detecteren. Daardoor konden we niet uitsluiten of er PFOS boven of onder de gezondheidsgrens van 2,2ng/m³ in het verzamelde stof zat. Vanaf de tweede stofmetingen stond de techniek wel op punt om lagere concentraties te meten.

Wat is SOF?

SOF is de “som van opgeloste organische fluorverbindingen” en dus een indicatie van fluorverbindingen in het grondwater. Bij de vergunningsaanvraag werd ons opgedragen om ook deze parameter mee op te nemen.

Waarom zijn er soms langere perioden zonder waarden bij de waterzuiveringsinstallatie?

De waterzuiveringsinstallatie is niet permanent in werking. Er zijn immers niet elke dag bemalingen (oppompen van het grondwater) en bovendien wordt al het opgepompte water eerst verzameld in een retentiebekken. Daardoor kan het zijn dat er gedurende een periode van dagen tot enkele weken geen waarden beschikbaar zijn.

*Voorlopig nog volgens de grenswaarden uit het Technisch Verslag dd. 22/11/2021.

Zijn er laadpalen beschikbaar in de Park and Rides?

Ja, in de Park and Ride Merksem zijn er 16 laadpalen voor elektrische wagens. In de Park and Ride Luchtbal zijn er 19 laadpalen voor elektrische wagens. In de Park and Ride Linkeroever zijn er 30 laadpalen voor elektrische wagens beschikbaar. In de zomer '22 nemen we in de P+R's ook telkens twee snelladers in gebruik.
 

Welke impact heeft de PFAS-verontreiniging op de bouw van de Oosterweelverbinding?

Is het niet beter om de grond eerst te reinigen? 

In het ideale scenario werd de PFAS-verontreiniging inderdaad eerst gereinigd. De sanering van de gronden is echter niet de taak van Lantis, dat is de taak van 3M dat daarvoor instructies zal ontvangen van OVAM. Bovendien is de duurtijd van de sanering en de methodiek die daarvoor gebruikt zou worden, vandaag onbekend. Net daarom worden de nodige maatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat de PFAS-verontreiniging zich niet verder kan verspreiden in de omgeving, integendeel. Enerzijds dekken we de zwaarste verontreiniging af waardoor de impact voor de omgeving kleiner wordt. Anderzijds brengen we de verontreiniging duidelijk in kaart, waardoor een eventuele toekomstige sanering perfect mogelijk blijft. 

Zorgt de bouw van de Oosterweelverbinding voor meer verontreiniging?

Als bouwheer van de Oosterweelverbinding zijn we gebonden aan het standstill-principe. Dat houdt in dat de werken die we uitvoeren niet mogen zorgen voor een verdere verspreiding van de PFAS-verontreiniging. 
 
Dankzij strenge maatregelen, waar zowel intern als door externe instanties toezicht op wordt gehouden, wordt de verspreiding van PFAS maximaal vermeden. De situatie wordt dus net onder controle gebracht door de Oosterweelwerf. Meer nog: dankzij Oosterweel gaat de situatie erop vooruit. De Oosterweelwerken zorgen namelijk voor een verbeterde situatie omdat de verontreiniging duidelijk in kaart is gebracht, de meest vervuilde gronden zorgvuldig worden afgedekt en het grondwater wordt gezuiverd tot er geen PFAS meer wordt aangetroffen. 

Maakt de bouw van de Oosterweelverbinding een toekomstige sanering onmogelijk?

Neen, de werken zijn zo georganiseerd dat toekomstige sanering perfect mogelijk blijft. De gronden worden binnen het projectgebied goed geregistreerd zodat we exact weten waar welke gronden zich bevinden.

Staan Blokkersdijk en andere nabijgelegen natuurgebieden onder druk door de werken aan de Oosterweelverbinding?

Blokkersdijk is een beschermd natuurgebied. De werken aan de Oosterweelverbinding mogen bijgevolg op geen enkele wijze impact hebben op dit gebied. Op basis van het project-MER voor de Oosterweelverbinding zal beoordeeld worden of er bijkomende maatregelen nodig zijn tijdens de aanleg van de Scheldetunnel. Dit om elke mogelijke impact op dit gebied te vermijden. Daarnaast zal de Oosterweelverbinding er net voor zorgen dat de druk op de natuurgebieden verlaagd wordt. Zo wordt de Charles de Costerlaan een groene fiets- en wandelboulevard en verbinden we de aanwezige natuurgebieden tot één groot groengebied op de linkeroever.  
Lees meer over aanleg van de Scheldetunnel

Welke voordelen hebben de Oosterweelwerken op de linkeroever op vlak van fietsinfrastructuur?

In Zwijndrecht en op Linkeroever wordt het fietsnetwerk fors uitgebreid met 16,5 km aan nieuwe fietspaden zodat je veilig en comfortabel naar de haven, de rechteroever of het Waasland fiets. Er worden onder meer nieuwe fietspaden voorzien langs de nieuwe verbindingsweg tussen de E17 en E34 en aan de zuidrand van de E17. Er komen nieuwe fietsbruggen over de E34 en R1 en een fietstunnel onder de Canadastraat. Tegelijk worden heel wat bestaande fietspaden heraangelegd. Aanvullend zal ook Ringpark West door Lantis gerealiseerd worden met onder meer een fietsbrug over de E17 tussen Galgenweel en Burchtse Weel. Zo wordt ook voor fietsers de Ring rond. Lees meer over de fietsverbindingen op linkeroever en Zwijndrecht.
 
 

Hoe rij je naar de Park and Rides?

Park and Ride Merksem bereik je via de E19. Neem je de afrit Kleine Bareel en rij vervolgens op de Bredabaan richting Antwerpen. Park and Ride Luchtbal bereik je via de A12. Neem afrit 6 Ekeren en rij vervolgens op de Noorderlaan richting Antwerpen. De Park and Ride Linkeroever bereik je via de nieuwe verbindingsweg die naast de E17, R1 en de E34, aan de kant van Zwijndrecht loopt.
 

Welke PFAS-maatregelen neemt Lantis voor medewerkers en buurtbewoners?

Welke maatregelen zijn er voor de medewerkers?

De gezondheid en veiligheid van alle medewerkers is onze grootste prioriteit. Daarom leggen we vanuit Lantis hoge veiligheidseisen op aan ons eigen personeel en vragen we hetzelfde voor de werknemers van de aannemers op de werf. Voor werken in de grond met PFAS-verontreiniging, nemen we bijkomende beschermende maatregelen om veilig met de PFAS-grond om te springen en fysiek contact te vermijden. Maatregelen zijn bijvoorbeeld de verplichting om een stofmasker te dragen in een stoffige omgeving en lichaamsbedekkende werkkledij en handschoenen te dragen wanneer men in contact komt met PFAS-houdende grond. De maatregelen die het aannemersconsortium Rinkoniên voor Linkeroever hanteert, zijn de volgende:

Maatregelen PFOS-gebied

Deze instructies zijn ook een onderdeel van de opleiding die iedereen moet doorlopen vooraleer men de werf op Linkeroever mag betreden. Daarnaast krijgt iedereen op de werf nog eens specifieke instructies voor dat werfdeel. 
 
Vanuit Rinkoniên worden er ook op regelmatige tijdstippen opfrissessies georganiseerd om het belang van deze maatregelen onder de aandacht te brengen, zowel naar eigen personeel als de aannemers en onderaannemers toe. Lantis waakt erover dat deze informatie doorstroomt en de maatregelen ook effectief worden toegepast.

Op de werf rijden waterkarren die de grond besproeien om stofvorming tegen te gegaan. Daarnaast worden ook veegwagens ingezet om opwaaiend zand te verzamelen. Dat zand blijft vervolgens in de werfzone.

In de werfketen zijn er borstels voorzien om schoenen proper te maken en gepaste reinigingsmiddelen om de handen te wassen. De werfketen worden meerdere keren per week gereinigd door een gespecialiseerde firma. Het personeel van die firma is ook op de hoogte van de relevante PFOS-maatregelen.

Welke maatregelen zijn er voor de buurtbewoners?

We begrijpen dat er bij de omwonenden ongerustheid kan zijn over de PFAS-verontreiniging. Zowel door Lantis als de aannemer worden heel wat maatregelen genomen om op een verantwoorde wijze met de gronden om te gaan om PFAS-verspreiding en stofvorming te voorkomen. De veiligheid en gezondheid van onze mensen, buren en de omgeving is onze belangrijkste prioriteit.

Zo zetten we sproei- en veegwagens in om het opwaaien van stof tegen te gaan. We verdichten de PFAS-gronden of zaaien ze in, zodat verspreiding van stof geminimaliseerd wordt. De meest vervuilde PFAS-gronden worden bovendien op veilige afstand van buurtbewoners bewaard. Experts voeren stofmetingen uit die bevestigen dat we zo veilig mogelijk werken. Uit deze luchtmetingen blijkt dat het stof dat op de werf wordt aangetroffen, geen verhoogd blootstellingsrisico vormt voor omwonenden via de lucht door stof.

Ga naar vraag "Zorgen de werfactiviteiten in het met PFOS verontreinigd gebied voor een risico voor de omgeving?" om de resultaten van de luchtmetingen te raadplegen.

Hoe gaan mens, dier en milieu er op Linkeroever en in Zwijndrecht op vooruit?

Op de linkeroever maken mens, dier en milieu een flinke sprong vooruit. De snelwegen verdwijnen achter groene geluidsbermen en hoge geluidsschermen waardoor je er rustiger woont, werkt, wandelt of fietst. En de nu nog versnipperde natuurgebieden worden met elkaar verbonden tot één groot Ringpark -

  1. Ringpark West - waar mensen en dieren zich vrijer kunnen verplaatsen in het groen.
  2. Het knooppunt Antwerpen-West wordt compacter aangelegd waardoor ruimte vrijkomt. In totaal komt er 18 hectare extra bos in deze omgeving.
  3. Nieuwe ecoducten en ecoduikers aan de Laarbeek, de Palingbeek en de Dwarslaan verbinden de natuurgebieden met elkaar waardoor dieren zich vrij kunnen bewegen tussen de verschillende groenzones.
  4. De waterhuishouding wordt verbeterd door het herinrichten van beken en waterlopen. Ook leggen we verschillende bufferbekkens aan langs de snelweg om wateroverlast in de omgeving te beperken.
  5. De weginfrastructuur en de omgeving worden gescheiden van elkaar door middel van groenbermen en geluidsschermen.
  6. We houden auto’s van de weg met de aanleg van een uitgebreid fietsnetwerk.  
  7. De taluds of wegbermen worden ingericht met aandacht voor dieren en planten.
  8. Dankzij de aanleg van Ringpark West gaan Zwijndrecht, Burcht en Linkeroever er stevig op vooruit. De verschillende natuurgebieden worden er met elkaar verbonden tot één groot gebied waar het aangenaam vertoeven is.  

Meer weten over Ringpark West? 

Hoeveel tol zal er gevraagd worden voor elke tunnel? 

De Oosterweelverbinding kan enkel betaald worden als er ook tol geheven wordt. De onderzoeken lopen nog om te bepalen hoeveel er in de Kennedytunnel, de Scheldetunnel en de Liefkenshoektunnel betaald zal moeten worden. Belangrijk is dat het verkeer, en zeker het vrachtverkeer, naar de juiste tunnel wordt geleid. Hoe verder die tunnel van de stad ligt, hoe goedkoper hij moet zijn om erdoor te rijden. Zo willen we verkeer dat niet in de stad moet zijn optimaal rond de stad sturen. Voor personenvervoer blijft wel één tunnel tolvrij.
 

Is de Park and Ride altijd open?

De Park and Ride is elke dag open van 04u30 tot 02u00.
 

Wat gebeurt er met het werk van de ontwerpteams en de overkappingsintendant? 

De ontwerpteams maken een finaal ontwerp van de omgeving van de Ring. Dit ontwerp bepaalt hoe deze omgeving er aan het einde van de werken zal uitzien. Langs en op de Ring komen zeven nieuwe Ringparken en er komt ook een fietsbrug over de Schelde.
Over de vooruitgang van die nieuwe Ringparken en de Scheldebrug communiceert de Grote Verbinding. Daar lees je ook de details van ieder Ringpark. Van elk onderdeel zijn al concretere ontwerpplannen opgemaakt. Nu werken de ontwerpteams deze plannen samen met alle geïnteresseerden uit tot een finaal plan. Een deel van de Ringparken valt samen met de Oosterweelverbinding. Die realiseren we samen. 
 

Hoeveel kost de bouw van de Oosterweelverbinding en wie betaalt dat? 

Met de Oosterweelverbinding realiseren we het grootste bouwproject tot nu toe in België. Daar hangt natuurlijk ook een prijskaartje aan. In zijn totaliteit zal de Oosterweelverbinding circa. 4,5 miljard euro kosten. Vanwaar dat geld komt? Net zoals iemand die zijn huis bouwt en gaat lenen bij de bank, is Lantis als bouwheer van de Oosterweelverbinding leningen aangegaan bij de Vlaamse Overheid en de Europese Investeringsbank. Dat bedrag wordt 100% terugbetaald door middel van tolgelden die de komende 35 tot 40 jaar door weggebruikers betaald zullen worden. Er gaat dus geen belastinggeld naar de bouw van de Oosterweelverbinding.
Daarnaast kreeg Lantis van de Vlaamse Regering ook groen licht om reeds voor 915 miljoen euro aan leefbaarheidsprojecten meteen mee uit te voeren tijdens de bouw van de Oosterweelverbinding. Ook de leefbaarheidsprojecten en overkappingen worden zo vanaf het begin mee voorzien. Deze 915 miljoen euro komt uit een speciaal ‘overkappingsfonds’ waarnaar alle niet gebruikte budgetten van de Vlaamse administratie gaan. Mocht het overkappingsfonds toch te traag aangevuld raken, kan Lantis altijd nog beroep doen op haar eigen financiële buffer om zo te garanderen dat de werken steeds kunnen worden verder gezet en Antwerpen de komende tien jaar krijgt wat werd beloofd. 
 

Wat moet ik doen wanneer de Oosterweelwerken voor schade hebben gezorgd aan mijn woning of eigendom?

We doen er uiteraard alles aan om ervoor te zorgen dat er geen schade zal veroorzaakt worden aan uw eigendom. Om zettingen te vermijden monitoren we bijvoorbeeld nauwlettend de stand van het grondwater in de omgeving van de werf alsook zettingen zelf op kritische plekken. Ook andere parameters worden zorgvuldig in de gaten gehouden.

Stelt u toch schade vast aan uw huis en bent u ervan overtuigd dat deze schade het gevolg is van de werken in uw buurt, dan neemt u onmiddellijk contact op met uw verzekeringsmakelaar of Lantis via het contactformulier op de website. Op de vraag ‘wat voor melding wil je doen’ antwoordt u met ‘ik wil schade melden’. U doorloopt vervolgens de verschillende stappen in dit webformulier. Van zodra wij uw melding hebben ontvangen zal onze verzekeringsmakelaar contact met u opnemen en wordt het dossier mede door deze verzekeringsdienst verder opgevolgd.

De Raad van State Schorste de Technische Verslagen (december 2021), wat nu? 

Wat houdt het arrest van de Raad van State in? 

Op 29 december 2021 velde de Raad van State een arrest waarmee de Technische Verslagen van de Oosterweelwerken Linkeroever en Scheldetunnel werden geschorst. Als gevolg van dit arrest moesten de grondwerken in en met gebiedseigen gronden binnen het Oosterweelproject worden stilgelegd.    

De Raad verwijst naar de tekst van artikel 158, 5° Vlarebo, waarin vereist wordt dat de Kadastrale Werkzone wordt vastgesteld in het kader van ‘eenzelfde project’. Vermits er in dit geval drie vergunde projecten zijn (Infrastructuurwerken Linkeroever; Scheldetunnel; Aanleg Veiligheidsberm), besluit de Raad dat de Kadastrale Werkzone niet in het kader van eenzelfde project werd vastgesteld maar van drie onderscheiden projecten.  

De Raad van State beslist om de tenuitvoerlegging van de conformverklaring van de geactualiseerde technische verslagen LO en ST te schorsen. 

Wat is een Kadastrale Werkzone (KWZ) en hoe werd dit toegepast binnen het Oosterweelproject? 

Een kadastrale werkzone is een zone die bestaat uit een geheel van gronden met soortgelijke kenmerken. Het betreft kenmerken die een betekenisvol effect op het milieu hebben of een betekenisvol risico voor de volksgezondheid inhouden. De Kadastrale Werkzone is een onderdeel van het Technisch Verslag, en wordt afgebakend  door een erkend bodemsaneringsdeskundige op basis van een code van goede praktijk van OVAM. Conform Vlarebo kunnen binnen éénzelfde KWZ gronden uit dezelfde KWZ verwerkt worden mits respect van het standstill principe. 
 
Lantis werkt, volgens de Technische Verslagen die werden geschorst, voor PFAS-gronden met één KWZ voor de projecten Infrastructuurwerken Linkeroever, Scheldetunnel en de Veiligheidsberm.  
 
Concreet wil dit dan zeggen dat voorzien was dat: 

  • Alle PFAS-grond blijft binnen de KWZ (conform richtlijn OVAM – geen externe afvoer) 
  • Aanleg Veiligheidsberm op terrein 3M voor de meest vervuilde gronden (+70µg/kg ds) die op die manier uit de leefomgeving worden verwijderd 
  • Alle gronden meer dan 70 µg/kg ds worden afgedekt zodat verspreiding via stof en infiltratie van regenwater onmogelijk is 
  • Binnen KWZ principe: grond enkel verplaatsen naar zone met grotere verontreiniging (conform Vlarebo) 
  • Het resultaat is niet alleen een standstill, maar zelfs een verbetering van de situatie want de meest vervuilde gronden worden ingepakt en door de andere PFAS-gronden bij elkaar te brengen (o.a. in bermen) wordt ook de uitloging naar de omgeving beperkt. 

Wat is een Technisch Verslag? 

Een Technisch Verslag is een bodemonderzoek dat opgesteld wordt onder leiding van een erkend bodemsaneringsdeskundige. Het bepaalt de milieuhygiënische kwaliteit en de hergebruiksmogelijkheden van de nog uit te graven grond.  

De hergebruiksmogelijkheid van gronden worden vastgelegd aan de hand van een codering (XYZ) 

  • X: Hergebruik als bodem buiten de kadastrale werkzone (KWZ) 
  • Y: Hergebruik als bodem en bouwkundig bodemgebruik binnen de KWZ 
  • Z: Hergebruik als bouwkundig bodemgebruik buiten de KWZ 
     

Na de opmaak van het Technisch Verslag wordt dit ter conformverklaring voorgelegd bij een erkende bodembeheerorganisatie die het checkt op volledigheid, correctheid en uitvoerbaarheid. 

Een Technisch Verslag is verplicht bij verdachte grond en bij niet-verdachte grond wanneer het totale volume uitgegraven grond meer dan 250 m³ bedraagt. 

Wat zijn de gevolgen van het arrest van de Raad van State voor de Oosterweelwerken? 

De grondverzetwerken op de werf Scheldetunnel en op de werf Linkeroever met gebiedseigen grond liggen stil. Ook het grondverzet naar de Veiligheidsberm op de terreinen van 3M is gestaakt.  

Er is een beperkt aantal activiteiten mogelijk. Extern aangevoerde grond mag nog verwerkt worden en ook activiteiten zonder grondwerken kunnen uitgevoerd worden. Activiteiten in deze context worden vanaf maandag 10 januari 2022 hervat.  

Wat zijn de gevolgen van het arrest van de Raad van State voor Vlaanderen?  

Het arrest is geen Oosterweel-, maar een Vlaams probleem. Voor alle "gecombineerde" projecten in Vlaanderen zijn Kadastrale Werkzones op deze manier bepaald.  

Gevolg: een aantal projecten in Vlaanderen loopt dus eveneens het risico op schorsing van het Technisch Verslag. Denk aan brownfields, grote verkavelingen, lijninfrastructuur, stadsontwikkelingsprojecten, industrieterreinen... zowel privaat als publiek. 

Is er een doorstart van de werken mogelijk na het arrest van de Raad van State?  

Lantis, de bouwheer van het Oosterweelproject, maakt volop werk van nieuwe Technische Verslagen per vergund project (Linkeroever en Scheldetunnel). De nieuwe Technische Verslagen moeten, van zodra ze conform verklaard worden, toelaten om de grondwerken binnen het Oosterweelproject opnieuw volledig op te starten. 

Er worden Technische Verslagen opgemaakt voor Scheldetunnel en Linkeroever. De werken aan de veiligheidsberm op de terreinen van 3M worden voorlopig opgeschort. De gronden met een hogere concentratie dan 70 µg/kg ds, dit zijn de gronden die tot voor kort werden afgevoerd naar de terreinen van 3M, zullen in de Technische Verslagen worden aangevinkt als zijnde “af te voeren”. De volgende zes maanden zoekt Lantis naarstig naar een structurele oplossing voor dit grondverzet. 

Met het indienen van nieuwe Technische Verslagen wordt een eerste stap richting oplossing gezet, maar het is duidelijk dat er nog een aantal stappen nodig zullen zijn vooraleer er een duurzame oplossing bestaat voor de gehele problematiek. Lantis roept iedereen op tot een oplossingsgerichte dialoog en samenwerking.  

Worden er in tussentijd nog maatregelen getroffen om PFAS-risico’s voor de omgeving te beperken?  

De tenuitvoerlegging van dit arrest mag geen ongunstige impact hebben op de gezondheid van de omwonenden.  

  • Stofcoördinator blijft actief 
  • Stofmonitoring blijft actief 
  • Bij negatieve weersomstandigheden (droogte en wind) zullen de werfwegen en grondhopen met PFAS vochtig gehouden worden 
  • PFAS-gronden worden ingezaaid en beschermd tegen verstoffing 
  • Afscherming van en toezicht op de werf blijft behouden  

Is de grond enkel op Linkeroever sterk verontreinigd met PFAS of ook op andere locaties van de Oosterweelverbinding?

Het Lobroekdok werd enkele jaren geleden al gesaneerd, was daar ook PFAS aanwezig?

Het Lobroekdok werd enkele jaren geleden al door Lantis gesaneerd ter voorbereiding van de verdieping van de Ring. Toen de kwaliteit van de bodem in kaart gebracht werd, bleek dat het slib sterk verontreinigd was met verschillende vervuilende stoffen. Dat slib werd verwijderd en afgevoerd naar Amoras. Dat is een gespecialiseerde installatie voor de verwerking van verontreinigd slib. 
 
Het slib was sterkt verontreinigd, maar op dat ogenblik was er geen vermoeden van de aanwezigheid van PFAS-verbindingen in het slib. Omwille van de nazorg van de sanering werd recent een nieuwe analyse uitgevoerd op het slib. Daaruit blijkt dat er ook PFAS-componenten aanwezig zijn in het Lobroekdok. Nieuw onderzoek moet uitwijzen of de bodem van het Lobroekdok voldoende gesaneerd werd. Over de oorzaak van deze verontreiniging kan Lantis voorlopig geen uitspraken doen. 

Welke PFAS-concentraties werden er aangetroffen op de rechteroever?

Op 10 maart 2021 publiceerde OVAM een nieuwe richtwaarde voor vrij gebruik van PFOS-houdende gronden. De tot dan toe geldende maximale waarde voor vrij hergebruik van 8 µg/kg ds PFAS werd verlaagd naar 3 µg/kg ds voor PFAS, 3 µg/kg ds voor PFOA en 8µg/kg ds voor de som van de gemeten PFAS. Lantis startte naar aanleiding van deze nieuwe richtwaarde, en gezien het vermoeden dat PFAS ruim verspreid is in de omgeving, een nieuwe onderzoekscampagne voor de Oosterweelwerken op rechteroever.

Uit de eerste resultaten van de bodemonderzoeken blijkt dat op meerdere locaties op rechteroever PFAS wordt aangetroffen in de bodem. De aangetroffen vervuiling zijn grotendeels PFOS-verbindingen. De gemeten concentraties liggen voor het overgrote deel in de range van 3-8µg/kg ds. Deze werden aangetroffen in de volgende zones:

  • Een groot deel van de Oosterweelknoop, meer bepaald de zone van de Scheldetunnel in het westen tot nabij de Hogere Zeevaartschool
  • Een lokale vervuiling ter hoogte van de Bredastraat (langs het Albertkanaal)
  • Een lokale vervuiling nabij de voormalige Samga gebouwen
  • Een lokale vervuiling ter hoogte van de Bredastraat (langs het Albertkanaal)
  • Een lokale vervuiling ter hoogte van Sportpaleis, kant Lobroekdok
  • Een lokale vervuiling, aan de oostkant van de R1, ca 200m ten zuiden van het nieuwe pompstation op het Groot Schijn.
  • Een lokale vervuiling langs de R1 Noord, net voorbij de oprit Groenendaallaan richting Nederland

De vervuiling aangetroffen op de Oosterweelknoop heeft hoogstwaarschijnlijk dezelfde bron als op Linkeroever. De bron van de andere vervuilingen is (nog) ongekend.

Bekijk hier de kaart met staalnames.

Ook in de waterbodems (het slib) van de verschillende oppervlaktewaters waarin werken zullen uitgevoerd worden werd PFAS aangetroffen (Lobroekdok, Albertkanaal, Amerikadok en Straatsburgdok).

Daarnaast lopen er nog onderzoeken naar de aanwezigheid van PFAS-verbindingen in het grondwater. Uit de eerste resultaten blijkt er op meerdere plaatsen PFAS-verbindingen aanwezig zijn in het grondwater, waarbij op dit ogenblik vooral in de omgeving van het Lobroekdok sterk verhoogde waarden worden aangetroffen*. De resultaten van verdere onderzoeken zullen gedeeld worden van zodra ze beschikbaar zijn.

*Karl Vrancken, opdrachthouder coördinatie aanpak PFAS-verontreiniging voor de Vlaamse regering, publiceerde op 31 januari 2022 een advies om geen grondwater te gebruiken in een zone van 500 meter rond het Lobroekdok

Wat met PFAS buiten het projectgebied?

Vanuit Lantis brengen we enkel de kwaliteit van de bodem in ons projectgebied in kaart. We hebben geen onderzoeken uitgevoerd daarbuiten en kunnen daarover dus ook geen uitspraken doen. 

Laatste Update: 7 maart 2022

Gaat de biodiversiteit verloren bij het rooien van het Sint-Annabos?

Het Sint-Annabos blijft grotendeels staan bij de aanleg van de Oosterweelverbinding. In de oorspronkelijke plannen was het de bedoeling om een deel van het weggegraven zand van de nieuwe Scheldetunnel tijdelijk te stockeren in het Sint-Annabos. Hiervoor moest een groot deel van het bos verdwijnen. In september 2016 vonden we echter een alternatieve stockageplaats voor dit zand: het Noordelijk Insteekdok. Hierdoor kan het grootste deel van het Sint-Annabos (52.3 ha) blijven staan bij de aanleg van Oosterweelverbinding en is er bijgevolg ook geen bedreiging voor de biodiversiteit in het bos. Tijdens de werken doen we er ook alles aan om dieren en planten te beschermen. Met resultaat. Uit opvolging door experten van de Universiteit van Antwerpen blijkt dat de impact van de werken op dieren en planten minimaal is. Zo vinden broedvogels nog steeds de weg naar de natuurgebieden rondom de werfzone. 

Hoe lang mag je op een Park en Ride staan?

Het € 1 tarief is geldig voor de eerste 24u. Parkeer je langer dan 24u dan betaal je € 3 per aansluitende dag (24h).
 

Wat is PFOS en waarom is er PFOS op Linkeroever?

Wat is PFOS? 

PFOS is een chemische stof die gebruikt wordt om producten water-, vet- en vuilafstotend te maken. Het is één van de vele chemicaliën die behoort tot de PFAS-familie (Poly- en perfluoralkylstoffen). Het zijn door de mens gemaakte producten die van nature niet in het milieu voorkomen. 
Door het gebruik van deze producten, door fabrieksemissies, incidenten en zelfs bij het blussen van branden, zijn PFAS in het milieu verspreid geraakt. Heel wat plaatsen in Vlaanderen raakten hierdoor historisch verontreinigd. PFAS zijn in lage concentraties alomtegenwoordig in het leefmilieu en in de voedselketen.

Sinds 2009 wordt het gebruik van PFOS niet meer toegelaten binnen de EU omdat het bij lange blootstelling aan hoge concentraties schadelijk kan zijn voor het menselijk lichaam, voor dieren en voor het milieu. 

Hoe is PFOS in de bodem terechtgekomen? 

Bij de productie van PFOS door 3M in Zwijndrecht is de bodem en het grondwater rondom de fabriek verontreinigd geraakt. Lantis noch de Oosterweelwerken liggen aan de oorsprong van de verontreiniging. We worden er echter bij de uitvoering van onze werken wel mee geconfronteerd. Daarom nemen we speciale maatregelen om zorgvuldig en veilig met de PFOS-verontreiniging om te gaan.

Wanneer is er in het kader van de Oosterweelwerken op de linkeroever PFOS vastgesteld? 

Ter voorbereiding van de Oosterweelprojecten Linkeroever & Zwijndrecht en Scheldetunnel werd midden 2016 de bodem onderzocht. Zo’n milieukundig bodemonderzoek naar de kwaliteit van de ondergrond en de mate waarin die verontreinigd is, is verplicht. De omvang van de historische PFOS-vervuiling werd zo uitgebreid in kaart gebracht. De resultaten werden gebundeld in een Technisch Verslag. Uit het onderzoek kwamen verschillende hoge waarden aan PFAS aan het licht, zowel in de bodem als het grondwater binnen de projectgebieden ‘Linkeroever & Zwijndrecht’ en ‘Scheldetunnel’. 

Was Lantis al eerder dan 2016 op de hoogte van verontreiniging in het gebied? 

Tussen 2006 en 2008 kwam uit onderzoek van 3M aan het licht dat het grondwater in de omgeving verontreinigd was. Ook Lantis werd daarvan op de hoogte gesteld. De exacte mate van verontreiniging in de grond was toen echter nog niet gekend. Lantis ondernam in die periode nog geen actie omdat er nog geen zekerheid was over de effectieve bouw van de Oosterweelverbinding.  

Toen in 2016 het tracé van de Oosterweelverbinding definitief was, heeft Lantis een bodemonderzoek uitgevoerd en werd ook specifiek PFOS mee onderzocht om de verontreiniging grondig in kaart te brengen. Vanaf dat moment werd de totale omvang pas duidelijk. De verontreiniging in het grondwater werd bevestigd en ook in de grond zelf werd PFOS gevonden. Voor het eerst werd ook in kaart gebracht hoe omvangrijk die verontreiniging is en op welke locaties die verontreinigde gronden zich bevinden binnen het projectgebied.

Sinds de start van de onderzoeken in 2016, heeft Lantis transparant gerapporteerd aan de bevoegde instanties zoals OVAM (de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij).
 

Wat zijn de gevolgen voor de natuur op de linkeroever?

De nu versnipperde natuurgebieden Sint-Annabos, Middenvijver, Blokkersdijk en het Vliet verbinden we met elkaar tot één groen geheel: Ringpark West. Niet alleen fietsers en wandelaars zullen zo dankzij Oosterweel meer kunnen genieten van de natuur, dankzij de aanleg van ecoducten verplaatsen ook dieren zich vrijer tussen de verschillende natuurgebieden. 

Ter hoogte van het Sint-Annabos verhogen we de dijken van de Schelde en leggen we deze meer landinwaarts omdat de ondergrond van de huidige Scheldedijk te onstabiel is om het gewicht te kunnen dragen van een hogere dijk. De vrijgekomen ruimte gebruiken we voor de aanleg van een nieuw slikken- en schorrengebied (12 hectare) en een overstromingsbos (6 hectare). 

Van de Charles De Costerlaan maken we een fiets- en wandelboulevard, met veel ruimte voor recreatie.
Lees meer over Ringpark West

Hoeveel tol zal er gevraagd worden voor elke tunnel? 

De Oosterweelverbinding kan enkel betaald worden als er ook tol geheven wordt. De onderzoeken lopen nog om te bepalen hoeveel er in de Kennedytunnel, de Scheldetunnel en de Liefkenshoektunnel betaald zal moeten worden. Belangrijk is dat het verkeer, en zeker het vrachtverkeer, naar de juiste tunnel wordt geleid. Hoe verder die tunnel van de stad ligt, hoe goedkoper hij moet zijn om erdoor te rijden. Zo willen we verkeer dat niet in de stad moet zijn optimaal rond de stad sturen. Voor personenvervoer blijft wel één tunnel tolvrij.
 

Mag je langer dan 24u parkeren in de Park and Ride?

Ja, je betaalt €1 per dag (24u) + € 3/ per aansluitende dag (24h).
 

Welke impact heeft de Oosterweelverbinding op de luchtkwaliteit?

Studies tonen aan dat het verkeer rond Antwerpen zal toenemen als we niet ingrijpen, wat negatieve gevolgen heeft voor de luchtkwaliteit in en rond de stad. Met de Oosterweelverbinding dragen we niet alleen bij aan vlotter verkeer maar ook aan een betere luchtkwaliteit. Rondom het zuidelijke deel van de Ring zal dat merkbaar zijn omdat we het verkeer na de werken beter spreiden over de rondgemaakte Ring. In het noorden, waar de Ring in een dieperliggende sleuf komt te liggen die deels overkapt wordt, zetten we extra in op maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Zo zullen we bijvoorbeeld de uitlaatgassen aan de tunnelmonden opvangen. Verder draagt Oosterweel ook bij aan een betere luchtkwaliteit door het makkelijker te maken om de auto te laten staan en met de (elektrische) fiets of het openbaar vervoer te gaan. Door de aanleg van nieuwe P+R’s in de rand van de stad houden we auto’s uit de binnenstad en ook de forse uitbreiding van het fietsnetwerk met 35 kilometer extra fietspad helpt de overschakeling naar duurzame alternatieven te realiseren wat de luchtkwaliteit ten goede komt. Lees meer over andere voordelen  voor de leefbaarheid in en rond Antwerpen

Zorgt Lantis voor plaatsbeschrijvingen in de wijken waar er gewerkt wordt?

Lantis biedt plaatsbeschrijvingen aan voor de eerste huizenrij in de buurt van een werfzone. De bewoners van deze huizen zullen enkele weken voor aanvang van de werken in hun buurt via een bewonersbrief het aanbod krijgen om een afspraak te maken voor een plaatsbeschrijving. Deze wordt uitgevoerd door een onafhankelijk expert. De expert komt ter plaatse en zal de beschrijving uitvoeren in aanwezigheid van de eigenaar van de woonst of appartement. Het gaat hierbij om een minimalistisch verslag waarbij de vastgestelde gebreken worden beschreven. Dat verslag wordt nadien ondertekend door de bouwheer en aan de eigenaar van de woning bezorgd.

De plaatsbeschrijving is een hulpmiddel, maar is niet noodzakelijk om, in geval van schade, tot een objectieve beoordeling te komen. In geval van schade komt er sowieso een expert langs die zal oordelen of de vastgestelde schade het gevolg is van de werken die zijn uitgevoerd.

Lantis en de aannemer engageren zich om mogelijke schade zoveel als mogelijk te beperken. Dat gebeurt aan de hand van een uitgebreid monitoringsplan, waarbij de effecten van de werkzaamheden nauwlettend worden opgevolgd. Zo worden o.a. trillingsmeters geplaatst, zodat tijdig kan ingegrepen worden indien er zich problemen voordoen. Treedt er toch schade op die het gevolg is van de werken die zijn uitgevoerd, zal Lantis ervoor zorgen dat de schadelijder zo snel als mogelijk vergoed wordt.    

Is er een combiticket beschikbaar voor Park and Ride en De Lijn?

Tot op heden is het niet mogelijk om één combiticket (Park and Ride en tram) aan te bieden. Voor pendelaars is er tijdelijk (tot eind april 2022) een voordelig tarief bij De Lijn uitgewerkt. Je kan aan de ticketautomaten aan de haltes P+R Linkeroever, Halewijnlaan, Van Eedenplein, P+R Luchtbal en P+R Merksem, alsook aan de mobiele Lijnwinkel aan de P+R parking Linkeroever twee soorten voordelige vervoerbewijzen aankopen:

  • ‘P+R Antwerpen’ maandpas: 35 euro
  • ‘P+R Antwerpen’ 10-rittenkaart: 10 euro

Let op: je moet nog altijd een dagticket voor de Park and Ride (€ 1) aankopen. Meer informatie en hoe het werkt.

Wat is een dading en waarom sloot Lantis er één af met 3M?

Wat is een dading?

Een dading is een overeenkomst waarbij partijen zich met het oog op de beëindiging of voorkoming van een geschil, binden aan een aantal afspraken. Een dading is vaak de formalisering van een bereikte schikking. Dit gebeurt door wederzijdse toegevingen te doen. Op die manier worden tijdrovende en kostelijke discussies voor de rechtbank vermeden.

Wanneer werd de dading met 3M afgesloten?

De dading werd afgesloten in het najaar van 2018. 

Waarom heeft Lantis een dading gesloten met 3M? 

Tussen 2016 en 2018 heeft Lantis bodemonderzoeken laten uitvoeren in het projectgebied op Linkeroever, ter voorbereiding van de Oosterweelwerken die daar gepland werden. Uit de resultaten van de onderzoeken bleek dat de verontreiniging veel ernstiger was dan aanvankelijk werd aangenomen. Bovendien lag er op dat moment geen verplichting bij 3M om gronden te saneren buiten hun fabrieksterrein. Het was juridisch onzeker dat we als Lantis kosten die we zouden maken om de verontreinigde grond te behandelen in het kader van het grondverzet van het project, zouden kunnen verhalen op de veroorzaker van de verontreiniging. De uitkomst van een onzekere juridische procedure zou bovendien tot 20 jaar kunnen aanslepen. 

Op dat moment hebben we beslist om voor een samenwerkingsovereenkomst te gaan zodat we toch nog de medewerking van 3M zouden krijgen om een deel van de problematiek gezamenlijk aan te pakken. 

Wat houdt de dading tussen Lantis en 3M precies in?

De dading omvat een aantal onderdelen. Allereerst mogen we de terreinen van 3M gebruiken om een tijdelijke waterzuiveringsinstallatie op te plaatsen. Dankzij deze installatie kunnen we al het grondwater dat we oppompen op onze werf, meteen zuiveren van PFOS. Het water dat we afvoeren naar de Schelde of terugpompen in de bodem, is dus gezuiverd dankzij onze werkzaamheden. Daarnaast stockeren we de zwaarst vervuilde grond op de terreinen van 3M in een zogeheten “veiligheidsberm”. Het beheer van die berm wordt overgedragen aan 3M. Tot slot maken ook de plaatsing van tijdelijke werfinstallaties op de terreinen van 3M deel uit van het akkoord met 3M. 

De dading ontslaat 3M niet van haar plicht tot sanering. Een latere sanering, opgelegd door OVAM aan 3M, zal door 3M moeten betaald worden. 

Dankzij de verschillende maatregelen uit de dading levert Lantis al sinds 2018 een substantiële bijdrage aan het verbeteren van de aangetroffen verontreinigde toestand. Goed om weten is dat op het moment dat Lantis de dading afsloot, er geen perspectief was dat de vervuiler weldra met een sanering zou starten. 

Hoe komt het dat de bijdrage van 3M slechts 75.000 euro bedraagt? 

De bijdrage van 75.000 euro dient ter compensatie aan Lantis voor het bouwrijp maken van de betrokken zone op de terreinen van 3M waar de veiligheidsberm wordt aangelegd. Een latere sanering, opgelegd door OVAM aan 3M, zal door 3M moeten betaald worden.

Betekent deze dading dat 3M als vervuiler niet meer aansprakelijk kan gesteld worden?

Neen. De saneringsplicht die door OVAM op 3M als saneringsaansprakelijke wordt opgelegd, staat volledig los van deze dading en wordt door deze dading ook op geen enkele wijze beïnvloed. 

Wanneer is de aanleg van de veiligheidsberm gestart? 

De aannemer is midden november 2021 gestart met de aanleg van de veiligheidsberm op de terreinen van 3M. De gronden die hiervoor gebruikt worden, zijn uitsluitend afkomstig van de werfzone van de Oosterweelwerken. Ze bevatten een concentratie van meer dan 70µg/kg ds PFAS en kunnen enkel onder voorwaarden binnen de kadastrale werkzone herbruikt worden.  

De berm zal tijdens de werken stelselmatig worden aangevuld met opgegraven gronden (concentratie > 70 µg/kg ds PFAS). Het transport van deze gronden naar de terreinen van 3M zal steeds afgedekt gebeuren, ttz met vrachtwagens waarvan de laadruimte afgesloten wordt. De berm zal naar schatting in 2023 klaar zijn.*   

In de dading die Lantis en 3M afsloten was opgenomen dat de grondhopen die reeds op de terreinen van 3M aanwezig waren, ook in deze berm verwerkt zouden worden, en dit op kosten van 3M. De Omgevingsinspectie heeft echter een PV opgemaakt over deze historische grondhopen. Het PV bepaalt dat 3M deze gronden voor 1 februari 2022 moet afvoeren en derhalve niet in de berm mogen verwerkt worden. Lantis is verder niet op de hoogte van de communicatie tussen 3M en de Omgevingsinspectie.  

* Op 29 december 2021 velde de Raad van State een arrest waarmee de Technische Verslagen dd november 2021 van de Oosterweelwerken Linkeroever en Scheldetunnel werden geschorstDe schorsing van de Technische Verslagen maakt dat er geen grond meer naar deze berm kan aangevoerd worden. Ook in de nieuwe Technische Verslagen dd maart 2022 is dit niet voorzien. De werken aan deze berm liggen dan ook stil.

Laatste Update: 7 maart 2022

Wat gebeurt er met de vijver en het bos van het Noordkasteel?

Met de Scheldetunnel voorzien we een rechtstreekse verbinding tussen Linkeroever en de rechteroever aan de noordkant van de stad. De tunnel gaat ter hoogte van het Sint-Annabos onder de grond om op de rechteroever terug boven te komen aan het Noordkasteel. Daar bouwen we het Oosterweelknooppunt dat de Scheldetunnel verbindt met de Kanaaltunnels die aansluiten op de Antwerpse Ring.

Het nieuwe Oosterweelknooppunt zal verzonken liggen in het landschap en deels overkapt worden. Hierdoor komt er ruimte vrij voor een park: Ringpark Noordkasteel. De huidige vijver aan het Noordkasteel blijft daarbij intact en de bestaande groenzone rondom de vijver verbinden we met de zone rondom de Kerk van Oosterweel die zo een prominentere plaats krijgt.

Tijdens de werken nemen we aan het Noordkasteel een aanzienlijk deel van het rietmoeras en het bestaande bos in het noorden in gebruik. Het verdwijnen van een gedeelte van het bos compenseren we door de aanleg van nieuw bos op andere locaties. Zo werd het tijdelijk verdwijnen van het slikken- en schorrengebied door de aanleg van de Scheldetunnel (zowel op de linker- als de rechteroever) reeds gecompenseerd door de eerdere aanleg van de Burchtse Weel. Dit gebied zal na de werken nog volledig hersteld worden. De zeilclub kan ook gewoon actief blijven op haar huidige locatie.

Hoe wordt de hinder van de werken beperkt?

Grote bouwwerken brengen onvermijdelijk hinder met zich mee. Toch zetten we alles op alles om de last voor omwonenden, weggebruikers en bedrijven zoveel mogelijk te beperken.

  • We zetten maximaal in op het vermijden van verkeershinder tijdens de werken. Niet enkel op de Ring, maar ook op het ruimere wegennet en in de woonwijken rond de Ring. Daarom worden bij elke werf verschillende maatregelen genomen (zie maatregelen voor minder hinder op de pagina “waar werken we nu”). In het noorden van Antwerpen, waar we het Viaduct van Merksem afbreken, bouwen we bijvoorbeeld eerst een tijdelijke snelweg, de Bypass, naast de bestaande Ring. Zo zorgen we ervoor dat het snelwegverkeer kan blijven rijden terwijl we een nieuwe Ring bouwen. Zodra die in gebruik is, kan de Bypass weer verdwijnen.
  • Om de hinder van de werken nog beter op te vangen, voorzien we diverse maatregelen die ook na de werken nuttig blijven. Dat zijn hoofdzakelijk duurzame alternatieven voor het wegverkeer. Zo willen we iedereen een goed alternatief bieden voor de wagen. We bouwen onder meer een gordel van P+R’s rondom Antwerpen, waar je vlot overstapt op het openbaar vervoer.  Verder krijgen fietsers er maar liefst 35 kilometer aan nieuwe fietspaden en fietsostrades bij, leggen we nieuwe fietsbruggen over de snelweg en herstellen we oude fietspaden zodat je veilig en snel op je bestemming aankomt.
  • Het werftransport van materialen gebeurt zo veel mogelijk via het water en over werfwegen om de bestaande wegen niet bijkomend te belasten. 
  • Naast maatregelen voor het verkeer, doen we er ook alles aan om de hinder voor de buurten nabij de werken te beperken. Zo leggen we strikte regels op aan de aannemers die de werken uitvoeren om stof- en geluidshinder te vermijden. We houden dit met speciale meters in de gaten zodat we tijdig kunnen ingrijpen indien vereist.

Meer weten over onze manier van werken? Neem een kijkje op Samen aan de slag

Is Antwerpen betaald parkeren?

In en rond Antwerpen zijn er momenteel 9 P+R's. Parkeren in de nieuwe P+R's Luchtbal, Merksem en op Linkeroever kost €1 per dag (24u)